IBUKU RฤจA ลจHORO ลจRฤจA MWEGA (GIKCL)

Mũũriũ wa Jeroboamu gũkua

1 Na rĩĩrĩ, matukũ macio Abija, mũrũ wa mũthamaki Jeroboamu, akĩrũara.

2 Naake Jeroboamu akĩĩra mũtumia wake atĩrĩ, “Ũkĩra wĩgarũre nĩguo ndũkaamenyeke atĩ wee nĩwe mũtumia wakwa, ũthiĩ Shilo kũrĩa mũnabii Ahija atũũraga, ũrĩa wanjĩĩrire atĩ nĩngaatuĩka mũthamaki wa Isiraeli.

3 Thiĩ ũkuuĩĩte mĩgate ikũmi, na tũkeeki na kĩhembe kĩa ũũkĩ. Mũnabii ũcio-rĩ, nĩegũkwĩra ũrĩa ũhoro wa kaana gaaka ũgũikara.”

4 Naake mũtumia wa Jeroboamu agĩthiĩ kwa Ahija kũu Shilo, o ta ũguo eerirwo. Naake Ahija nĩarĩĩkĩĩtie kũũra maitho nĩgũkũra.

5 No MWATHANI nĩamenyithĩĩtie Ahija atĩ mũtumia wa Jeroboamu nĩegũũka kũmũhooya ũhoro tondũ mũũrũwe nĩ mũrũaru. Naake MWATHANI akĩmenyithia Ahija ũrĩa ekũmwĩra.

Na rĩĩrĩ, mũtumia wa Jeroboamu agĩgĩkinya egarũrĩĩte akahaana ta mũtumia ũngĩ.

6 No rĩrĩa Ahija aiguire mũkubio wa mũtumia wa Jeroboamu e hakuhĩ gũtoonya nyũmba-rĩ, akĩmwĩra atĩrĩ, “Toonya mũtumia ũyũ wa Jeroboamu. Nĩ kĩĩ gĩgũtũma wĩgarũre wĩtue mũndũ wa nja ũngĩ? Rĩu-rĩ, ndĩ na ũhoro mũritũ ũrĩa ngũkũmenyithia.

7 Thiĩ ũkeere Jeroboamu atĩ MWATHANI Ngai wa Isiraeli amwĩrĩĩte ũ, ‘Ndagũthuurire kuuma kũrĩ andũ arĩa angĩ, ngĩgũtua mũnene wa gwathaga andũ aakwa a Isiraeli.

8 Ningĩ ngĩtuunya mbarĩ ya Daudi ũthamaki ngĩkũhe. O na ngwĩkĩĩte ũguo, ndũrĩ watuĩka ta ũrĩa ndungata yakwa Daudi yatariĩ, tondũ-rĩ, Daudi aarĩ mwathĩki, nĩamenyagĩrĩra maathani maakwa na ageekaga maũndũ marĩa maangenagia.

9 Tondũ-rĩ, wee nĩwĩkĩĩte meehia maingĩ gũkĩra athamaki arĩa oothe maarĩ mbere yaku. Wee-rĩ, nĩũndegeete, ũgatũma ndaakare nĩ ũndũ wa gwĩthondekera ngai ingĩ o na mĩhianano ya gũtwekio ũcithaathayagie.

10 Nĩ ũndũ ũcio, nĩngũreehithĩria ũthamaki waku matũhũũhũ, nĩndĩharĩirie kũũraga rũciaro rwaku rwa arũme, marĩ eethĩ kana akũrũ. Andũ a nyũmba yaku ngũmahaata o ta ũrĩa mũndũ ahaataga thumu wa ng’ombe.

11 Mũndũ o wothe wa nyũmba ya Jeroboamu ũrĩa ũgaakuĩra itũũrainĩ akaarĩĩo nĩ ngui, na ũrĩa ũgaakuĩra gĩthakainĩ, akaarĩĩo nĩ nyoni cia rĩerainĩ. Ũguo nĩguo niĩ MWATHANI ndoiga.’ ”

12 Naake mũnabii Ahija agĩthiĩ na mbere kwaria akĩĩra mũtumia wa Jeroboamu atĩrĩ, “Ũkĩra ũinũke gwaku mũciĩ. Na o rĩrĩa ũrĩambĩrĩria gũtoonya itũũra, norĩo mũũrũguo arĩkua.

13 Nao andũ oothe a Isiraeli nĩmarĩmũrĩrĩra na mũmũthike. Ũcio no we wiki wa nyũmba ya Jeroboamu ũgaathikwo na njĩra njega nĩ ũndũ no we ũkeneetie MWATHANI Ngai wa Isiraeli.

14 Na rĩĩrĩ, MWATHANI nĩagaathuurĩra Aisiraeli mũthamaki ũrĩa ũkaaniina ũthamaki wa Jeroboamu o kũũniina.

15 Ningĩ MWATHANI nĩakaaherithia Aisiraeli nao mainaine ta ithanjĩ rĩ rũũĩinĩ. Nĩakaamarutũrũra bũrũri ũyũ mwega ũũ aaheire maithe maao, amahurunje mũrĩmo ũrĩa wa rũũĩ rwa Farati nĩ tondũ nĩmaraakarĩĩtie MWATHANI magĩĩthondekera mĩhianano ya ngai ĩrĩa ĩĩtagwo Ashera.

16 Naake MWATHANI nĩagatiganĩria Isiraeli nĩ ũndũ wa meehia marĩa Jeroboamu eekire o na nĩ ũndũ wa gũtũma Aisiraeli meehie.”

17 Naake mũtumia wa Jeroboamu agĩũkĩra agĩcooka Tiriza. Na rĩĩrĩ, o akinya mũromoinĩ wa nyũmba yake-rĩ, kaana gagĩkua.

18 Nao Aisiraeli oothe magĩkarĩrĩra, na magĩgathika, o ta ũrĩa MWATHANI aarĩĩtie na kanua ka mũnabii Ahija ndungata yake.

Jeroboamu gũkua

19 Na rĩĩrĩ, ciĩko iria ingĩ mũthamaki Jeroboamu eekire, mbaara iria aahũũranire, na ũrĩa aathamakire-rĩ, ũhoro ũcio wothe wandĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Isiraeli.

20 Jeroboamu aathamakire mĩaka mĩrongo ĩĩrĩ na ĩĩrĩ. Naake agĩkua agĩthikwo hamwe na maithe, naake Nadabu mũũrũwe agĩthamaka ithenya rĩake.

Rehoboamu mũthamaki wa Juda

21 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa Rehoboamu mũrũ wa Solomoni aambĩrĩirie gũthamaka Juda aarĩ wa mĩaka mĩrongo ĩna. Naake agĩthamaka mĩaka ikũmi na mũgwanja kũu Jerusalemu itũũra rĩrĩa MWATHANI aathuurĩĩte mĩhĩrĩgainĩ yothe ya Isiraeli rĩtuĩke handũ haake ha gũthaathayagĩrio. Nyina wa Rehoboamu eetagwo Naama na oimĩĩte bũrũri wa Aamoni.

22 Nao andũ a Juda makĩhĩtĩria MWATHANI, nao magĩtũma araakare gũkĩra ũrĩa maithe maao moothe maamũraakarĩĩtie na ũndũ wa meehia marĩa meekĩĩte.

23 Nĩ gũkorwo nĩmethondekeire ngai ciao cia maheeni, na magĩthondeka itugĩ cia mahiga o na mĩhianano ya Ashera kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gwa gũthaathaĩria, o na rungu rwa mĩtĩ mĩruru nĩguo mathaathayagĩrie kuo.

24 Ningĩ gũkĩgĩa ũmaraaya wa arũme kũu gwathaathayagĩrio ngai icio. Nao andũ acio a Juda magĩĩka maũndũ maingĩ me magigi o marĩa meekagwo nĩ ndũũrĩrĩ iria MWATHANI aingatĩĩte, ikeehera mbere ya andũ a Isiraeli.

25 Na rĩĩrĩ, mwaka wa ĩtaano wa ũthamaki wa Rehoboamu, Shishaka mũthamaki wa Misiri agĩtharĩkĩra itũũra rĩa Jerusalemu.

26 Agĩgĩkuua mũthiithũ wothe wa Hekaarũ, o na mũthiithũ wa nyũmba ya mũthamaki. Ningĩ agĩkuua ngo cia thahabu iria mũthamaki Solomoni aathondekithĩĩtie.

27 Handũ ha ngo icio cia thahabu, mũthamaki Rehoboamu agĩcooka agĩthondekithia ngo ingĩ cia gĩcango, agĩcinengera njaama iria ciarangagĩra mũrango wa nyũmba ya mũthamaki.

28 Na rĩĩrĩ, o rĩrĩa rĩothe mũthamaki aathiaga Hekaarũinĩ, arangĩri acio maakuuaga ngo icio, magacooka magacicookia kanyũmbainĩ karĩa gaikaragwo nĩ arangĩri.

29 Na rĩĩrĩ, ciĩko iria Rehoboamu eekire, ciandĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Juda.

30 Naake Rehoboamu na Jeroboamu maatũire marũaga hĩndĩ ciothe.

31 Naake Rehoboamu agĩkua agĩthikwo mbĩĩrĩrainĩ cia athamaki itũũrainĩ rĩa Daudi. Naake Abija mũũrũwe, agĩthamaka ithenya rĩake.

Abija mũthamaki wa Juda

1 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa ikũmi na ĩnaana wa ũthamaki wa Jeroboamu mũrũ wa Nebati, nĩrĩo Abija aambĩrĩirie gũthamaka Juda. Jeroboamu aarĩ mũthamaki wa Isiraeli.

2 Naake Abija agĩthamaka mĩaka ĩtatũ kũu Jerusalemu. Nyina eetagwo Maaka, mwarĩ wa Abisalomu.

3 Naake Abija agĩĩka meehia o ta marĩa meekĩĩtwo nĩ ithe, na ndarĩ mwathĩki harĩ MWATHANI Ngai wake ta ũrĩa guukawe Daudi aarĩ.

4 Tondũ wa ũrĩa MWATHANI aatĩĩĩte Daudi, akĩhe Abija mũũriũ wa gũthamaka ithenya rĩake kũu Jerusalemu o na agĩtũũra akũgitĩire.

5 MWATHANI eekire ũguo nĩ ũndũ Daudi nĩekaga maũndũ ma kũmũkenia, o na ningĩ ndaigana kwagarara uuge wake, o tiga ndeto ĩrĩa yakoniĩ Mũhiti ũrĩa wetagwo Uria.

6 Na rĩĩrĩ, mbaara iria ciatũire ĩrũagwo nĩ Rehoboamu na Jeroboamu igĩthiĩ na mbere o na hĩndĩ ya wathani wothe wa Abija.

7 Na rĩĩrĩ, ciĩko iria Abija eekire ciandĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Juda.

8 Naake Abija agĩkua agĩthikwo itũũrainĩ rĩa Daudi. Naake Asa mũũrũwe agĩthamaka ithenya rĩake.

Asa mũthamaki wa Juda

9 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa mĩrongo ĩĩrĩ wa ũthamaki wa Jeroboamu, mũthamaki wa Isiraeli, nĩrĩo Asa aambĩrĩirie gũthamaka Juda.

10 Naake agĩthamaka mĩaka mĩrongo ĩna na ũmwe kũu Jerusalemu. Cũũwe eetagwo Maaka mwarĩ wa Abisalomu.

11 Naake Asa agĩĩka maũndũ marĩa maakenagia MWATHANI o ta marĩa guukawe Daudi eekĩĩte.

12 Agĩkĩingata kuuma bũrũriinĩ ũcio maraaya moothe ma arũme, o na akĩeheria mĩhianano yothe ĩrĩa yathondekeetwo nĩ athamaki arĩa maarĩ mbere yake.

13 Ningĩ akĩeheria cũũwe kuuma gĩtĩinĩ gĩa kwini nĩ ũndũ nĩathondekithĩĩtie mũhianano warĩ magigi wa ngai ĩrĩa yetagwo Ashera. Naake Asa agĩtemenga mũhianano ũcio na akĩũcinĩra karũũĩinĩ ga Kidironi.

14 O na eekĩĩte ũguo wothe Asa ndaigana gũthũũkangia kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gwathaathayagĩrio mĩhianano. Na rĩĩrĩ, ũndũ ũcio ndwatũmire aage gũtũũra e mwĩhokeku harĩ MWATHANI ũtũũro wake wothe.

15 Nacio indo iria ithe Abija aamũrĩire Ngai agĩciiga Hekaarũinĩ thĩinĩ. Ningĩ o na indo cia thahabu na cia betha iria we mwene aamũrĩire Ngai agĩciiga o ro kuo.

16 Naake Asa mũthamaki wa Juda na Baasha mũthamaki wa Isiraeli magĩtũũra marũaga matukũ ma wathani wao wothe.

17 Naake Baasha mũthamaki wa Isiraeli akĩhithũkĩra bũrũri wa Juda, agĩakithia rũthingo rũkĩrigiicĩria itũũra rĩa Rama nĩ geetha mũndũ o wothe ndakaanatoonye kana oime Juda.

18 Hĩndĩ ĩyo Asa akĩruta betha na thahabu yothe, ĩrĩa yarĩ mũthiithũinĩ wa Hekaarũ, o na nyũmbainĩ ya mũthamaki. Agĩtũma njaama ciake Damasiki na mũthiithũ ũcio ĩtwarĩre Benihadadi, mũthamaki wa Siria, mũrũ wa Tabirimonu na mũcũkũrũ wa Hezioni na ikamũhe ndũmĩrĩri ĩno.

19 “Benihadadi, reke tũtume ndũgũ ta ĩrĩa thooguo na baaba maatumĩĩte. Betha na thahabu icio nĩ kĩheeo gĩaku. Ningĩ ũcooke ũũrage ndũgũ yaku na Baasha mũthamaki wa Isiraeli nĩ geetha athengie ita ciake bũrũriinĩ wakwa.”

20 Naake Benihadadi agĩĩtĩkania na mawoni macio ma Asa mũthamaki wa Juda. Agĩkĩrekia anene a thigari ciake magatharĩkĩre matũũra ma Isiraeli. Nao magĩthiĩ makĩĩnyiitĩra matũũra maya: Ijoni, Dani, Abeli Bethi Maaka, ndeere cia iria rĩa Galili, o na bũrũri wothe wa Nafutali.

21 Na rĩĩrĩ, Baasha aigua ũrĩa gwekĩkĩĩte, akĩrũũgamia wĩra wa kũirigĩra Rama na rũthingo rwa hinya, agĩthiĩ gũtũũra Tiriza.

22 Hĩndĩ ĩyo mũthamaki Asa akĩrekia ndũmĩrĩri bũrũriinĩ wothe wa Juda kũrĩ mũndũ o wothe, gũtarĩ mũndũ o na ũmwe ũgũtigĩrĩrwo. Akiuga atĩ, mahiga moothe na mbaaũ ciothe iria Baasha airigagĩra Rama nacio, ikuuo kuuma kuo. Indo icio ciothe Asa agĩcigĩĩra, akĩirigĩra Mizipa na Geba na thingo cia hinya. Geba rĩarĩ itũũra rĩarĩ bũrũriinĩ wa Benjamini.

23 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ mũthamaki Asa eekire, ciĩko ciake cia ũcamba, na matũũra marĩa airigĩire na thingo cia hinya, maandĩĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Juda. Naake akũra akĩrũara mũrimũ wa kuonja magũrũ.

24 Asa agĩkua agĩthikwo mbĩĩrĩrainĩ cia athamaki kũu itũũrainĩ rĩa Daudi. Naake Jehoshafatu mũũrũwe agĩthamaka ithenya rĩake.

Nadabu mũthamaki wa Isiraeli

25 Na rĩĩrĩ, Nadabu mũrũ wa Jeroboamu aambĩrĩirie gũthamaka Isiraeli mwakainĩ wa keerĩ wa ũthamaki wa Asa mũthamaki wa Juda, naake agĩthamaka mĩaka ĩĩrĩ.

26 Naake Nadabu agĩgĩĩka maũndũ maingĩ mooru marĩa mataakenagia Ngai o ta marĩa meekĩĩtwo nĩ ithe o na agĩgĩtũma Aisiraeli meehie.

27 Na rĩĩrĩ, Baasha, mũrũ wa Ahija, wa mũhĩrĩga wa Isakaru agĩũkĩrĩra Nadabu akĩmũũraga o hĩndĩ ĩrĩa Nadabu na mbũtũ ciake cia ita athiũrũrũkĩirie itũũra rĩa Gibethoni rĩa bũrũri wa Afilisiti nĩguo arĩtuunyane.

28 Nakĩo gĩĩko gĩĩkĩ gĩekĩkire mwaka wa gatatũ wa ũthamaki wa Asa mũthamaki wa Juda. Naake Baasha agĩgĩthamaka ithenya rĩa Nadabu.

29 Naake mũthamaki Baasha o rĩmwe akĩambĩrĩria kũũraga andũ a mũciĩ wa Jeroboamu. Naake akĩũraga andũ oothe a mũciĩ wa Jeroboamu na hatirĩ o na ũmwe watigarire muoyo, ta ũrĩa MWATHANI aarĩĩtie na kanua ka ndungata yake, mũnabii Ahija ũrĩa woimĩĩte Shilo.

30 Ũndũ ũyũ wekĩkire nĩ ũndũ Jeroboamu nĩaraakaririe MWATHANI Ngai wa Isiraeli nĩ ũndũ wa meehia maake we mwene na marĩa aatũmire Aisiraeli meeke.

31 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ Nadabu eekire, maandĩĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Isiraeli.

32 Naake Asa mũthamaki wa Juda na Baasha mũthamaki wa Isiraeli, magĩtũũra marũaga hĩndĩ ya wathani wao wothe.

Baasha mũthamaki wa Isiraeli

33 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa ĩtatũ wa ũthamaki wa Asa mũthamaki wa Juda-rĩ, nĩrĩo Baasha mũrũ wa Ahija aambĩrĩirie gũthamaka Isiraeli guothe. Naake agĩthamaka e kũu Tiriza mĩaka mĩrongo ĩĩrĩ na ĩna.

34 Ningĩ agĩĩka maũndũ mooru marĩa mataakenagia MWATHANI o ta marĩa meekĩĩtwo nĩ mũthamaki Jeroboamu na agĩtũma Aisiraeli meehie.

1 Na rĩĩrĩ, MWATHANI akĩhe mũnabii Jehu mũrũ wa Hanani ndũmĩrĩri ĩno ĩkoniĩ Baasha akamwĩre atĩrĩ,

2 “Baasha, ndwarĩ mũndũ kũrĩ, hĩndĩ ĩrĩa ndagũtuire mũtongoria wa andũ aakwa a Aisiraeli. Na rĩu o nawe nĩwĩkĩĩte meehia o ta marĩa meekirwo nĩ Jeroboamu, o na ũgatũma andũ aakwa meehie. Naguo ũndũ ũcio ũgatũma niĩ ndaakare.

3 Kwoguo nĩngũkweheria o hamwe na nyũmba yaku o ta ũrĩa ndeekire Jeroboamu mũrũ wa Nebati.

4 Atĩrĩĩrĩ, mũndũ o wothe wa nyũmba yaku ũrĩa ũgaakuĩra itũũrainĩ akaarĩĩo nĩ ngui, na ũrĩa ũgaakuĩra gĩthakainĩ, akaarĩĩo nĩ nyoni cia rĩerainĩ.”

5 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ Baasha eekire o na ciĩko ciake cia ũcamba maandĩkitwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Isiraeli.

6 Naake Baasha agĩgĩkua agĩthikwo Tiriza, naake mũũrũwe Ela agĩthamaka ithenya rĩake.

7 Atĩrĩĩrĩ, ndũmĩrĩri ĩyo nditũ ya MWATHANI yakinyĩrĩire Baasha na nyũmba yake na kanua ka mũnabii Jehu, nĩ ũndũ wa meehia marĩa we mwene eekĩĩte mbere ya MWATHANI. Ningĩ nĩaraakarĩĩtie MWATHANI to na gwĩka maũndũ mooru ta marĩa meekĩĩtwo nĩ Jeroboamu, no o na nĩ ũndũ nĩoragĩĩte andũ a nyũmba ya Jeroboamu akamaniina biũ.

Ela mũthamaki wa Isiraeli

8 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa mĩrongo ĩĩrĩ na ĩtandatũ wa ũthamaki wa Asa wa Juda, Ela mũrũ wa Baasha agĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli. Naake agĩthamaka kũu Tiriza mĩaka ĩĩrĩ.

9 Na rĩĩrĩ, Zimuri ũmwe wa njaama ciake ũrĩa warĩ mũnene wa nuthu ya ngaari ciake cia mbarathi agĩthondeka mũbango wa kũmũũkĩrĩra. Na rĩĩrĩ, mũthenya ũmwe Ela aarĩ Tiriza akĩnyua njoohi kwa Ariza, ũrĩa warĩ mũnene wa nyũmba ya mũthamaki. Naake agĩkĩnyua nginya akĩrĩĩo.

10 Naake Zimuri agĩtoonya kuo akĩmũgũtha agĩkua. Hĩndĩ ĩyo kwarĩ mwaka wa mĩrongo ĩĩrĩ na mũgwanja wa ũthamaki wa Asa wa Juda. Naake Zimuri agĩgĩthamaka ithenya rĩa Ela.

11 Na rĩĩrĩ, Zimuri arĩĩkia gũtuĩka mũthamaki, akĩũraga andũ oothe a nyũmba ya Baasha. Naake ndaigana kũmũtigĩria kamwana o na kamwe ge ka andũ aao kana araata aake.

12 Naake Zimuri agĩgĩkĩũraga andũ oothe a nyũmba ya Baasha, o ta ũrĩa MWATHANI aarĩĩtie na kanua ka mũnabii Jehu.

13 Ũguo noguo gwagĩgĩĩkĩkire, nĩ ũndũ wa meehia ma Baasha, o na ma Ela mũũrũwe, o na nĩ ũndũ wa gũtũma Aisiraeli meehie, makĩraakaria MWATHANI Ngai wa Isiraeli na ũndũ wa gũthaathaiya mĩhianano.

14 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ Ela eekire maandĩĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Isiraeli.

Zimuri mũthamaki wa Isiraeli

15 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa mĩrongo ĩĩrĩ na mũgwanja wa ũthamaki wa Asa wa Juda-rĩ, Zimuri naake agĩthamakĩra Aisiraeli arĩ Tiriza mĩthenya mũgwanja. Na hĩndĩ ĩyo ita cia Isiraeli ciakorirwo igĩtharĩkĩra Gibethoni itũũra rĩa Afilisiti.

16 Na rĩrĩa ita icio ciaiguire atĩ Zimuri nĩathondekeete njaama ya gũũkĩrĩra mũthamaki, na atĩ nĩoragĩĩte mũthamaki, o hĩndĩ ĩyo ciothe igĩtua Omuri mũthamaki. Mbere ĩyo Omuri aarĩ mũnene wa mbũtũ cia ita cia Isiraeli.

17 Naake Omuri na mbũtũ yake ya ita makiuma Gibethoni magĩthiĩ magĩthiũrũkĩria itũũra rĩa Tiriza.

18 Rĩrĩa Zimuri oonire atĩ itũũra rĩu nĩrĩatuunyanwo akĩũra agĩthiĩ agĩtoonya handũ ha kwĩhitha o kũu nyũmba ya mũthamaki. Agĩcooka akĩmundia nyũmba ĩyo ya mũthamaki mwaki akĩhĩĩra kuo agĩkua.

19 Ũndũ ũcio wekĩkire nĩ ũndũ wa meehia marĩa eehĩĩtie, naake MWATHANI akĩaga gũkena. Ningĩ nĩekĩĩte meehia o ta marĩa meekĩĩtwo nĩ Jeroboamu, o na agĩtũma Aisiraeli meehie, naguo ũndũ ũcio ũkĩraakaria MWATHANI.

20 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ Zimuri eekire o hamwe na mũbango mũũru ũrĩa aathondekeete, maandĩĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya athamaki a Isiraeli.

Omuri mũthamaki wa Isiraeli

21 Na rĩĩrĩ, andũ a Isiraeli makĩamũkana; amwe makĩenda gũtua Tibini mũrũ wa Ginathu mũthamaki; na arĩa angĩ makĩrũmĩrĩra Omuri.

22 No rĩĩrĩ, arĩa maarũmĩrĩire Tabini makĩhootwo nĩ arĩa maarũmĩrĩire Omuri. Atĩrĩĩrĩ, Tibini agĩkua, naake Omuri agĩtuĩka mũthamaki.

23 Nĩ ũndũ ũcio, Omuri agĩgĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli mwakainĩ wa mĩrongo ĩtatũ na ũmwe wa ũthamaki wa Asa wa Juda. Naake Omuri agĩthamaka mĩaka ikũmi na ĩĩrĩ; mĩaka ĩtandatũ yayo-rĩ, aathamakire arĩ Tiriza.

24 Thuutha ũcio Omuri akĩgũra kĩrĩma gĩa Samaria kuuma kwĩ mũndũ wetagwo Shemeru icunjĩ cia betha ngiri ithathatũ (6,000). Naake akĩirigĩra kĩrĩma kĩu na thingo cia hinya, agĩcooka agĩaka itũũra, akĩrĩtua Samaria rĩĩtanĩĩtio na Shemeru, mũndũ ũrĩa warĩ mwene kĩrĩma kĩu.

25 Naake Omuri akĩhĩtĩria MWATHANI, namo meehia maake magĩkorwo marĩ mooru gũkĩra ma athamaki oothe arĩa maarĩ mbere yake.

26 Waganu wake watariĩ o ta wa Jeroboamu ũrĩa warĩ mbere yake, ũrĩa watũmire Aisiraeli meehie o na mathaathaiye mĩhianano. Nĩ ũndũ ũcio o naake Omuri agĩkĩraakaria MWATHANI Ngai wa Isiraeli.

27 Na rĩĩrĩ, ciĩko iria ingĩ mũthamaki Omuri eekire o na maũndũ ma bata marĩa aahingirie, ciandĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Isiraeli.

28 Naake agĩkua agĩthikwo Samaria, naake Ahabu mũũrũwe agĩthamaka ithenya rĩake.

Ahabu mũthamaki wa Isiraeli

29 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa mĩrongo ĩtatũ na ĩnaana wa ũthamaki wa Asa mũthamaki wa Juda, Ahabu mũrũ wa Omuri agĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli. Naake agĩthamaka kũu Samaria, mĩaka mĩrongo ĩĩrĩ na ĩĩrĩ.

30 Naake Ahabu mũrũ wa Omuri akĩhĩtĩria MWATHANI, namo meehia maake magĩkorwo marĩ manene gũkĩra ma athamaki oothe arĩa maarĩ mbere yake.

31 Na tondũ wa ũrĩa oonaga ta atarĩ ũndũ mũnene gwĩka meehia ta marĩa meekagwo nĩ Jeroboamu, akĩhikia Jezebeli, mwarĩ wa Ethibaali mũthamaki wa Sidoni, na agĩthaathaiya Baali o na akĩmĩtungatĩra.

32 Naake agĩakĩra Baali hekaarũ kũu Samaria o na agĩaka kĩgongoona agĩgĩtoonyia kuo.

33 Agĩcooka agĩthondeka mũhianano wa ngai ĩrĩa yetagwo Ashera. Naake Ahabu akĩraakaria MWATHANI Ngai gũkĩra athamaki oothe arĩa maarĩ mbere yake.

34 Na rĩĩrĩ, hĩndĩ ya ũthamaki wake, nĩrĩo Hieli ũrĩa woimĩĩte Betheli aakire itũũra rĩa Jeriko rĩngĩ. Na rĩrĩa aakaga mũthingi warĩo, Abiramu mũũrũwe wa irigithaathi agĩkua. Na ningĩ agĩaka ihingo cia itũũra rĩu, Segubu mũũrũwe wa kĩhinga nda agĩkua. Ũndũ ũyũ wekĩkire o ta ũrĩa MWATHANI aarĩĩtie na kanua ka Joshua mũrũ wa Nuni.

Elija hĩndĩ ĩrĩa bũrũri wagĩĩte mbura

1 Na rĩĩrĩ, mũnabii wetagwo Elija woimĩĩte itũũra rĩa Tishibi bũrũriinĩ wa Gileadi akĩĩra Ahabu atĩrĩ, “Rĩĩtwainĩ rĩa MWATHANI Ngai wa Isiraeli, ũrĩa ũtũũraga muoyo, o we ndungataga, ndoiga atĩ gũtigũcooka kũgĩa ime kana mbura mĩaka ĩno ĩrooka o nginya rĩrĩa ngoiga.”

2 Naake MWATHANI agĩcooka akĩĩra Elija atĩrĩ,

3 “Ũkĩra uume handũ haaha, ũthiĩ na mwena wa irathĩro, wĩhithe hakuhĩ na karũũĩ ga Kerithu karĩa ke na mwena wa irathĩro wa Jorodani.

4 Ũrĩnyuaga maaĩ moimĩĩte karũũĩinĩ kau, ningĩ nĩndaatha mahuru makũreehagĩre irio kuo.”

5 Naake Elija agĩathĩkĩra watho wa MWATHANI agĩgĩthiĩ agĩtũũra hakuhĩ na karũũĩ ga Kerithu.

6 Namo mahuru makamũreehagĩra mĩgate na nyama rũũciinĩ o na hwaĩinĩ, naake akanyuaga maaĩ ma karũũĩ kau.

7 Na rĩĩrĩ, thuutha wa ihinda iniini karũũĩ kau gakĩhũa tondũ gũtioiraga.

Elija na mũtumia wa ndigwa itũũrainĩ rĩa Zarefathu

8 Naake MWATHANI agĩcooka akĩĩra Elija atĩrĩ,

9 “Rĩu ũkĩra ũthiĩ itũũra rĩa Zarefathu bũrũri wa Sidoni ũgatũũre kuo. Na rĩĩrĩ, nĩnjathĩĩte mũtumia wa ndigwa ũtũũraga kuo akũheage irio.”

10 Tondũ ũcio, Elija agĩgĩthiĩ Zarefathu, na akinya kĩhingoinĩ gĩa itũũra, akĩona mũtumia wa ndigwa akiuna ngũ. Akĩmwĩra atĩrĩ, “Ndagũthaitha tahe maaĩ nyue.”

11 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa aathiaga kũmũgĩrĩra maaĩ, akĩmwĩta akĩmwĩra atĩrĩ, “Ndagũthaitha ũndeehere o na keenyũ ka mũgate.”

12 Naake mũtumia ũcio akĩmũcookeria atĩrĩ, “O ta ũrĩa MWATHANI Ngai waku atũũraga-rĩ, ndirĩ o na keenyũ ka mũgate. Kĩrĩa ndĩ nakĩo, no kamũtu ka iruga rĩmwe karĩ mbakũriinĩ na tũguta tũniini twĩ na cuuba. Nyuma kuuna ngũ, njooke nduge kamũtu kau tũrĩe na mwana wakwa, tũcooke tũkue nĩ ng’aragu.”

13 Naake Elija akĩmwĩra atĩrĩ, “Tiga kũmaka, thiĩ wĩke o ta ũguo woiga. No rĩĩrĩ, amba ũthondekere kamũgate kaniini ũndeehere, ũcooke ũruge ũcio ũngĩ mũrĩe na mwana waku.

14 Nĩ gũkorwo MWATHANI Ngai wa Isiraeli aroiga atĩrĩ, ‘Mbakũri yaku ndĩkaaga mũtu, nayo cuuba yaku ndĩkaaniara maguta, o nginya rĩrĩa niĩ MWATHANI ngoiria mbura.’ ”

15 Naake mũtumia ũcio wa ndigwa agĩthiĩ, agĩĩka o ta ũguo Elija aamwĩrire, na oothe makĩrĩa irio icio matukũ maingĩ.

16 Ningĩ o ta ũrĩa MWATHANI aarĩĩtie na kanua ka Elija, mbakũri ĩyo ndĩagaga mũtu kana cuuba ĩkaniara maguta.

17 Na rĩĩrĩ, thuutha ũcio, kamwana ka mũtumia ũcio wa ndigwa gakĩrũara, na thuutha wa kwĩhĩrwo mũno nĩ mũrimũ, gagĩkua.

18 Naake mũtumia ũcio akĩĩra Elija atĩrĩ, “Mũndũ ũyũ wa Ngai, nĩ kĩĩ gĩtũmĩĩte ũnjĩke ũndũ ũyũ? Wokire gũũkũ nĩguo ũririkanie Ngai meehia maakwa na ũtũme anjũragĩre mwana?”

19 Naake Elija akĩmwĩra atĩrĩ, “Tanengera mũũrũguo” Naake Elija akĩmuoya akĩambata naake ngoroba igũrũ harĩa aikaraga, akĩmũkomia ũrĩrĩinĩ wake.

20 Agĩcooka akĩhooya Ngai na mũgambo mũnene akiuga atĩrĩ, “Wee MWATHANI Ngai wakwa, nĩ kĩĩ gĩtũmĩĩte ũreehere mũtumia ũyũ wa ndigwa ndirũ nene ũũ? Na rĩĩrĩ, MWATHANI, mũtumia ũyũ akoreetwo aiyũrĩĩtwo nĩ ũtugi, o na nĩamenyereire na wendo, na rĩu woraga mwana wake.”

21 Naake Elija agĩkomera mwana ũcio maita matatũ etambũrũkĩĩtie, akĩhooya akiuga atĩrĩ, “Ndagũthaitha, wee MWATHANI Ngai wakwa, cookeria mwana ũyũ muoyo wake.”

22 Naake MWATHANI agĩcookia ihooya rĩa Elija, mwana ũcio agĩcooka muoyo rĩngĩ.

23 Naake Elija akĩoya mwana akĩmũtwarĩra nyina nyũmba ya thĩ akĩmwĩra atĩrĩ, “Tarora, mũũrũguo e muoyo!”

24 Naake mũtumia ũcio akĩmwĩra atĩrĩ, “Rĩu nĩndamenya atĩ wĩ mũndũ wa Ngai na atĩ MWATHANI nĩakũhũthagĩra akĩaria!”

Elija na Anabii a Baali

1 Na rĩĩrĩ, matukũ maingĩ mathira, MWATHANI akĩarĩria Elija mwakainĩ wa gatatũ wa ng’aragu ĩyo akĩmwĩra atĩrĩ, “Thiĩ ũkeyonanie harĩ mũthamaki Ahabu, thuutha wa ũguo nĩnguuria mbura.”

2 Nĩ ũndũ ũcio Elija agĩgĩthiĩ kwĩonania harĩ Ahabu. Hĩndĩ ĩyo ng’aragu yehĩĩte mũno kũu Samaria.

3 Naake Ahabu agĩgĩĩta Obadia mũrori wa maũndũ ma nyũmba ya mũthamaki. (Obadia ũcio aarĩ mũhooi Ngai mũno.

4 Ningĩ nĩ we wahonokirie anabii igana rĩmwe, hĩndĩ ĩrĩa Jezebeli ooragaga anabii a MWATHANI. Obadia aamahithire kũndũ ngurungainĩ marĩ ikundi igĩrĩ cia andũ mĩrongo ĩtaano ĩtaano, akamaheaga irio na maaĩ.)

5 Naake Ahabu akĩĩra Obadia atĩrĩ, “Nĩtũthiĩ bũrũriinĩ wothe tũgeethe maaĩ o handũ he karũũĩ kana gĩthima. Hiihi no kuona nyeki ya kũhe ndigiri o na nyũmbũ nĩguo itigakue nĩ ng’aragu.”

6 Na thuutha wa gwĩtĩkanĩria ũguo, magĩkĩgayana mũndũ mwena ũrĩa egũthiĩ, na o mũndũ agĩgĩthiĩ na mwena wake.

7 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa Obadia aarĩ njĩra agĩthiĩ agĩtũngana na Elija akĩmũmenya, akĩĩgũithia mbere yake akĩhuutia thĩ na thiithi, akĩmũũria atĩrĩ, “Wee nĩ we mwathi wakwa Elija?”

8 Naake akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ĩĩ nĩ niĩ Elija. Gĩthiĩ ũkeere mwathi waku atĩ ndĩ haaha.”

9 Naake Obadia akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ atĩa njĩkĩĩte atĩ nĩguo wende kũndonyia ũgwatiinĩ wa kũũragwo nĩ Ahabu?

10 Atĩrĩ, Elija, o ta ũrĩa MWATHANI Ngai waku atũũraga muoyo-rĩ, nĩngwenda gũkũmenyithia atĩ hatirĩ bũrũri o na ũmwe mũthamaki Ahabu atarekanĩĩtie ũcario. Na rĩĩrĩ, mũthamaki o wothe ũroiga atĩ ndũrĩ bũrũriinĩ wake, arehĩtithio nĩ mũthamaki Ahabu oige atĩ nduonekeete kuo.

11 Na rĩu ũkaanjĩĩra ngamwĩre atĩ wĩ haaha?

12 Ĩ roho wa MWATHANI angĩũka agũkuue agũtware kũndũ kũngĩ gũtekũmenyeka ndarĩĩkia gũthiĩ? Gĩthiĩ ndũgũtũma Ahabu anjũrage nĩ ũndũ wa kũmwĩra atĩ wĩ haaha na ndũrĩ ho? Ririkana atĩ ndũire ndĩ mũhooi Ngai mũno kuuma ndĩ o kahĩĩ.

13 Kaĩ ũtarĩ waigua ũrĩa ndahithire anabii igana ngurungainĩ marĩ ikundi igĩrĩ cia andũ mĩrongo ĩtaano ĩtaano hĩndĩ ĩrĩa Jezebeli ooragaga anabii a MWATHANI?

14 Ũngĩkĩhota atĩa kũũnjĩĩra ngeere mũthamaki atĩ wĩ haaha? Hatirĩ na nganja no ekũnjũraga.”

15 Naake Elija agĩcookeria Obadia atĩrĩ, “O ta ũrĩa MWATHANI atũũraga muoyo, o we ũrĩa niĩ ndungataga, ndeeranĩra atĩ nĩngwĩoonithia mũthamaki ũũmũũthĩ.”

16 Nĩ ũndũ ũcio Obadia agĩthiĩ akĩmenyithia Ahabu, naake Ahabu akiumagara gũtũnga Elija.

17 Na rĩĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa Ahabu oonire Elija akĩmwĩra atĩrĩ, “Wee nĩ we mũnyariiri wa andũ a Isiraeli.”

18 Naake Elija akĩmũcookeria atĩrĩ, “Niĩ ti niĩ mũnyariiri wa Aisiraeli. Wee Ahabu na thooguo nĩ inyuĩ mũmanyariirĩĩte tondũ nĩmũtiganĩĩte na kĩrĩra kĩa MWATHANI mũgathaathaiya mĩhianano ya Baali.

19 Na rĩu athana atĩ Aisiraeli oothe mooke tũcemanie kĩrĩmainĩ gĩa Karimeli. Nĩmooke hamwe na anabii arĩa a Baali magana mana ma mĩrongo ĩtaano (450) na anabii magana mana (400) ma ngai ĩrĩa ĩĩtagwo Ashera arĩa mateithagĩrĩrio nĩ kwini Jezebeli.”

20 Tondũ ũcio, Ahabu akĩũnganithia Aisiraeli oothe o hamwe na anabii a Baali magacemanie kĩrĩmainĩ gĩa Karimeli.

21 Naake Elija akĩmakuhĩhĩria akĩmooria atĩrĩ, “Mũkwenda gũikara mũturuurĩĩte nginya rĩ? Atĩrĩĩrĩ, ugaai ũrĩa mũkwenda na ihenya. Angĩkorwo MWATHANI nĩ Ngai, mũtungatĩreei, na angĩkorwo Baali nĩ we Ngai-rĩ, mũtikĩmũtungatĩre!” Nao makĩmũkirĩra.

22 Naake Elija akĩmeera atĩrĩ, “No niĩ nyiiki ndigarĩĩte ndĩ mũnabii wa MWATHANI. No rĩĩrĩ, kwĩ na anabii magana mana ma mĩrongo ĩtaano a Baali (450).

23 Ĩkaai atĩrĩ, reeheei ndeegwa igĩrĩ, nao anabii a Baali mooe ĩmwe mamĩthĩnje na mamĩtinangie icunjĩ macigĩrĩre igũrũ wa ngũ, no matigaakie mwaki. Na niĩ nĩnguoya ndeegwa ĩyo ĩngĩ ndĩmĩĩke o ta guo.

24 Thuutha wa ũguo anabii a Baali makaĩre ngai yao, na niĩ ngaĩre MWATHANI. Na rĩĩrĩ, Ngai ũrĩa ũgũcookia mahooya na ũndũ wa kũreehe mwaki-rĩ, ũcio nĩ we Ngai.”

Nao oothe makĩgaathĩrĩria ũhoro ũcio.

25 Hĩndĩ ĩyo Elija agĩcooka akĩĩra anabii a Baali atĩrĩ, “Tondũ nĩ inyuĩ aingĩ, ambaai muoe ndeegwa ĩmwe mũthĩnje mũmĩhaarĩrie. Ningĩ mũcooke mũkaĩre ngai yanyu, no mũtikaagwatie ngũ mwaki.”

26 Nao magĩkĩoya ndeegwa ĩrĩa maaheirwo, makĩmĩthĩnja makĩmĩhaarĩria, na magĩkaĩra ngai yao o nginya thaa thita. Magĩkĩgũũthũka makiugaga “Ũi Baali tũigue!” Nao magĩthiĩ na mbere kũrũũgarũũga hau kĩgongoonainĩ kĩu maakĩĩte, no mationire wa kũmacookeria ũndũ.

27 Na rĩrĩa gwakinyire thaa thita, Elija akĩambĩrĩria kũmanyũrũria akiugaga atĩrĩ, “Kaĩrĩriai na hinya nĩ ũndũ Baali nĩ ngai! No gũkorwo hiihi e na maũndũ maritũ areciiria, kana arĩ bata arahingia, kana ahota gũkorwo athiĩte rũgendo, o na kana akorwo arĩ toro na nĩmũbatairio nĩ kũmũũkĩria!”

28 Nao anabii acio magĩkĩanĩrĩra na hinya magĩtemengaga mĩĩrĩ yao na tũtimũ na hiũ o ta ũrĩa mũtugo wao watariĩ, o nginya thakame ĩkĩnyũrũrũka.

29 Mĩaraho yahĩtũka-rĩ, magĩthiĩ na mbere kũgũtũka na kuugĩrĩria o nginya rĩrĩa magongoona ma hwaĩinĩ marutagwo, na gũtirĩ macookio maacookirio, kana gũkĩiguĩka kuru kana cere.

30 Hĩndĩ ĩyo Elija agĩkĩĩra andũ acio oothe atĩrĩ, “Ũkaai haaha hakuhĩ na niĩ.” Nao oothe makĩmũkuhĩrĩria. Naake Elija akĩambĩrĩria gũthondeka rĩngĩ kĩgongoona kĩa MWATHANI tondũ nĩkĩamomokeete.

31 Naake agĩkĩoya mahiga ikũmi na meerĩ, mũigana wa mĩhĩrĩga ĩrĩa ikũmi na ĩĩrĩ ĩĩtanĩĩtio na ciana cia Jakubu, mũndũ ũrĩa MWATHANI aatuire Isiraeli.

32 Naake Elija agĩgĩaka rĩngĩ kĩgongoona gĩa kũgoocithia MWATHANI na mahiga macio. Agĩcooka akĩenja mũtaro ũgĩthiũrũrũkĩria kĩgongoona kĩu ũngĩaiganĩire rita ikũmi na inya cia maaĩ.

33 Hĩndĩ ĩyo agĩcooka akĩigĩrĩra ngũ igũrũ wa kĩgongoona kĩu, nayo ndeegwa ĩyo akĩmĩtinangia icunjĩ, agĩciigĩrĩra igũrũ wa ngũ. Akĩmeera atĩrĩ, “Iyũriai ndigithũ inya maaĩ, mũcooke mũmaitĩrĩrie kĩgongoona igũrũ o hamwe na ngũ.” Nao magĩĩka o ta ũguo.

34 Agĩcooka akĩmeera o rĩngĩ atĩrĩ, “Ĩkaai o ũguo rĩngĩ,” Nao magĩgĩĩka guo. Agĩcooka akĩmeera rĩa gatatũ atĩrĩ “Ĩkaai ũguo ihinda rĩngĩ.” Nao magĩgĩĩka o ta guo.

35 Namo maaĩ macio makĩnyũrũrũka kĩgongoonainĩ kĩu mĩena yothe makĩiyũra mũtaro ũcio.

36 Na rĩĩrĩ, ihinda rĩa hwaĩinĩ rĩrĩa igongoona rĩrutagwo, Elija agĩkuhĩrĩria kĩgongoona kĩu akĩhooya atĩrĩ, “Wee MWATHANI, o wee Ngai wa Aburahamu, Isaaka, na Jakubu, ndagũthaitha wĩyonanie rĩu atĩ wee nĩ we Ngai wa Isiraeli, na atĩ niĩ ndĩ ndungata yaku, na atĩ njĩkĩĩte maũndũ maya ta ũrĩa wee ũnjathĩĩte.

37 Njookeria ihooya rĩakwa MWATHANI; njookeria ihooya rĩakwa nĩ geetha andũ aya mamenye atĩ we MWATHANI ũrĩ Ngai, na atĩ nĩkũmacookia ũramacookia harĩ we.”

38 Hĩndĩ ĩyo MWATHANI akĩrekia mwaki ũgĩcina igongoona rĩu rĩothe, ngũ, na mahiga, na ũgĩcina thĩ, na ũkĩng’aria maaĩ marĩa maarĩ mũtaroinĩ.

39 Na rĩĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa andũ acio moonire ũrĩa gwekĩkire, magĩĩtungumania thĩ makĩanĩrĩra makiuga atĩrĩ, “MWATHANI nĩwe Ngai, MWATHANI o we wiki nĩ we Ngai!”

40 Naake Elija akĩĩra andũ acio atĩrĩ, “Nyiitaai anabii oothe a Baali na mũtikaareke o na ũmwe wao oore.” Makĩmanyiita oothe, naake Elija agĩkĩmatwara karũũĩinĩ ga Kishoni, akĩmooragĩra ho.

Mbura kuura

41 Hĩndĩ ĩyo Elija akĩĩra mũthamaki Ahabu atĩrĩ, “Thiĩ ũkarĩe na ũnyue nĩ ũndũ nĩndĩraigua mũrurumo wa mbura.”

42 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa Ahabu aathiire nĩguo akarĩe na akanyue-rĩ, naake Elija akĩambata gacũmbĩrĩ ga kĩrĩma gĩa Karimeli. Arĩ hau kĩrĩmainĩ igũrũ akĩinamĩrĩra thĩ mũtwe wake wĩ gatagatĩ ka maru maake.

43 Hĩndĩ ĩyo akĩĩra ndungata yake atĩrĩ, “Thiĩ ũcũũthĩrĩrie na iriainĩ.”

Nayo ndungata ĩyo ĩgĩĩka o ta ũguo yerirwo. Yacooka ĩkĩĩra Elija atĩrĩ, “Hatirĩ kĩndũ ndoona.” Naake Elija akĩmĩĩra ĩĩke ũguo maita mũgwanja.

44 Atĩrĩĩrĩ, riita rĩa mũgwanja ndungata ĩyo ĩgĩcooka he Elija ĩkĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩndoona gatu kaniini kaigana ta guoko kwa mũndũ gakiuma iriainĩ.”

Hĩndĩ ĩyo Elija agĩatha ndungata yake akĩmĩĩra atĩrĩ, “Thiĩ narua ũkeere mũthamaki Ahabu ahaice ngaari yake ya mbarathi ainũke mũciĩ ataanahingĩrĩrio nĩ mbura.”

45 Na rĩĩrĩ, ihinda iniini rĩtaanathira igũrũ rĩgĩthimba nĩ mbura, naruo rũhuuho rũkĩhuruutana gũkiura mbura nene mũno. Naake mũthamaki Ahabu akĩhaica ngaari yake akĩambĩrĩria gũcooka Jezireeli.

46 Na hĩndĩ o ro ĩyo hinya wa MWATHANI ũgĩkorerera Elija, naake akĩyoha nguo ciake njohero, agĩthiĩ ateng’ereete atongoreetie Ahabu njĩra ĩyo yothe o kinya Jezireeli.

Elija kĩrĩmainĩ gĩa Sinai

1 Naake Ahabu agĩkĩĩra Jezebeli mũtumia wake maũndũ marĩa moothe Elija eekĩĩte, na ũrĩa ooragĩĩte anabii oothe a Baali.

2 Naake Jezebeli akĩrekia mũndũ harĩ Elija akeerwo atĩrĩ, “Elija, ngai ironjũraga angĩkorwo ndigaakorwo ngũũragĩĩte rũũciũ thaa o ta ĩno, o ta ũrĩa ũroragire anabii.”

3 Rĩrĩa Elija aiguire ũguo, agĩĩtigĩra mũno, na nĩ geetha ndakooragwo, akĩoya ndungata yake magĩthiĩ makĩhitha Beerisheba bũrũriinĩ wa Juda.

Agĩtiga ndungata yake kuo,

4 agĩthiĩ rũgendo rwa mũthenya mũgima aroreete werũinĩ. Agĩikara handũ gĩtinainĩ kĩa mũtĩ akĩĩrirĩria gũkua akiuga atĩrĩ, “MWATHANI ndagũthaitha ũnjũrage tondũ haana o ta mũndũ mũkuũ.”

5 Agĩgĩkoma hau rungu rwa mũtĩ ũcio akĩhĩtwo nĩ toro. Na rĩĩri, ihinda iniini rĩathira mũraika wa MWATHANI agĩũka akĩmũũkĩria akĩmwĩra atĩrĩ, “Elija ũkĩra ũrĩe irio.”

6 Naake agĩũkĩra, akĩambĩrĩria kũroranga, akĩona mũgate na gatigithũ ka maaĩ hau mũtweinĩ wake. Naake akĩrĩa na akĩnyua, agĩcooka toro rĩngĩ.

7 Naake mũraika wa MWATHANI agĩũka hĩndĩ ya keerĩ akĩmũũkĩria akĩmwĩra atĩrĩ, “Elija, ũkĩra ũrĩe na ũnyue nĩguo ũhote gũthiĩ na mbere na rũgendo rwaku tondũ nĩ rũritũ.”

8 Naake Elija agĩũkĩra toro akĩrĩa na akĩnyua akĩgĩa na hinya wa gũthiĩ. Agĩgĩthiĩ rũgendo rwa mũthenya na ũtukũ, mĩthenya mĩrongo ĩna, agĩkinya kĩrĩmainĩ kĩa Ngai kĩrĩa gĩĩtagwo Sinai.

9 Agĩgĩtoonya handũ ngurungainĩ akĩraara ho.

Naake MWATHANI akĩmuumĩrĩra akũmũũria atĩrĩ, “Elija, ũreeka atĩa gũũkũ ngurungainĩ?”

10 Naake Elija agĩcookia atĩrĩ, “MWATHANI, Ngai Mwene Hinya Wothe ndũire ngũtungatagĩra, o wee wiki. Rĩu-rĩ, andũ aaku a Isiraeli nĩmooragĩĩte kĩrĩĩkanĩro kĩao nawe, magakĩmomora igongoona ciaku na makooraga anabii aaku oothe. No niĩ nyiiki ndigarĩĩte, na nĩmaranjaria manjũrage.”

11 Naake MWATHANI akĩmwĩra atĩrĩ, “Thiĩ ũrũũgame mbere yakwa kĩrĩma igũrũ.” Naake MWATHANI akĩrekia kĩhuuhũkanio gĩkĩhĩtũkĩra handũ hau, nacio irĩma ĩgĩatũkanga, na ndwaro cia mahiga ikĩmomoka, no MWATHANI ndarĩ ho. Naruo rũhuuho rwahoorera, gũgĩũka gĩthingithia, o nakuo kũu gĩthingithiainĩ MWATHANI ndarĩ kuo.

12 Nakĩo gĩthingithia kĩahoorera, gũgĩũka mwaki, no o nakuo kũu mwakiinĩ MWATHANI ndarĩ kuo. Na rĩĩrĩ, thuutha wa mwaki gũgĩũka kamũgambo gaceke.

13 Rĩrĩa Elija aiguire kamũgambo kau, akĩĩhumbĩra ũthiũ na nguo yake, akiuma na nja ya ngurunga, akĩrũũgama mũromoinĩ wayo. Naake akĩigua mũgambo ũkĩmwarĩria ũkĩmũũria atĩrĩ, “Ũreeka atĩa gũũkũ Elija?”

14 Naake agĩcookia atĩrĩ, “MWATHANI Ngai Mwene Hinya Wothe ndũire ngũtungatagĩra o wee wiki. Rĩu-rĩ, andũ aaku a Isiraeli nĩmatiganĩirie kĩrĩĩkanĩro kĩao nawe, magakĩmomora igongoona ciaku na makooraga anabii aaku oothe. No niĩ nyiiki ndigarĩĩte, no o na niĩ nĩmaranjaria manjũrage.”

15 Naake MWATHANI akĩĩra Elija atĩrĩ, “Cooka werũinĩ ũrĩa ũkuhanĩrĩirie na itũũra rĩa Damasiki, wakinya kuo ũitĩrĩrie Hazaeli maguta atuĩke mũthamaki wa Siria.

16 Ũcooke ũitĩrĩrie Jehu mũrũ wa Nimushi maguta atuĩke mũthamaki wa Isiraeli. Naake Elisha mũrũ wa Shafatu wa kuuma Abeli Mehola ũmũitĩrĩrie maguta atuĩke mũnabii ithenya rĩaku.

17 Na rĩĩrĩ, ũrĩa ũkaahonoka kũũragwo nĩ Hazaeli, akooragwo nĩ Jehu, na ũrĩa ũkaahonoka kũũragwo nĩ Jehu, akooragwo nĩ Elisha.

18 No rĩĩrĩ, nĩngwĩtigĩria andũ ngiri mũgwanja (7,000) gũũkũ Isiraeli; acio nĩ arĩa mehokeete rĩĩtwa rĩakwa, na matarĩ maaturĩria Baali maru kana makĩmĩmumunya.”

Gwĩtwo kwa Elisha

19 Naake Elija agĩgĩkiuma hau, agĩkora Elisha mũrũ wa Shafatu akĩrĩma na mũraaũ wa ndeegwa igĩrĩ, na hau mbere yake nĩhaarĩ na mĩraaũ ĩngĩ ikũmi na ũmwe ya ndeegwa igĩrĩ igĩrĩ. Naake Elija akĩruta nguo yake akĩmĩhumba Elisha.

20 Na ihinda o ro rĩu agĩtiganĩria mũraaũ wake, akĩmũrũmĩrĩra na ihenya akĩmwĩra atĩrĩ, “Njĩtĩkĩria thiĩ ngoigĩre baaba na maitũ ũhoro, njooke njũke tũthiĩ nawe.” Naake Elija akĩmũcookeria atĩrĩ, “Thiĩ ndikũgirĩrĩirie.”

21 Naake Elisha agĩgĩcooka kwĩ mũraaũ wa ndeegwa ciake agĩcithĩnja na akiunanga icooki rĩacio rĩgĩtuĩka ngũ, agĩakia mwaki akĩruga nyama icio. Ciahĩa, akĩhe andũ arĩa maarutaga wĩra naake, nao makĩrĩa. Thuutha wa ũguo, agĩthiĩ akĩrũmĩrĩra Elija akamũtungatagĩre.

Mbaara na Siria

1 Na rĩĩrĩ, Benihadadi mũthamaki wa Siria agĩcookanĩrĩria ita ciake ciothe, na agĩteithĩrĩrio nĩ anene angĩ mĩrongo ĩtatũ na eerĩ marĩ na mbarathi na ngaari ciao cia mbarathi. Nao magĩthiĩ magĩthiũrũrũkĩria itũũra rĩa Samaria makĩrĩtharĩkĩra.

2 Naake akĩrekeria Ahabu mũthamaki wa Isiraeli arekio o kũu itũũrainĩ akeerwo atĩrĩ, “Mũthamaki Benihadadi oiga

3 ũmũhe betha na thahabu yaku, na atumia aaku, o na ciana ciaku iria ng’ima.”

4 Naake Ahabu akĩmacookeria atĩrĩ, “Thiĩi mwĩre mũthamaki Benihadadi mwathi wakwa atĩrĩ, ũguo wothe oiga nĩndeetĩkĩra, niĩ ndĩ wake o hamwe na indo ciakwa.”

5 Nao arekio acio magĩcooka rĩngĩ he Ahabu na ũndũ ũngĩ mwerũ kuuma kũrĩ mũthamaki Benihadadi makĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩ ma nĩndĩragũtũmanĩire ũndeehere betha o na thahabu yaku ningĩ o na atumia aaku, o na ciana ciaku.

6 O na kũrĩ ũguo-rĩ, rũũciũ thaa o ta ĩno, nĩngaatũma njaama ciakwa ciũke ibirigiceene nyũmba yaku o na nyũmba cia njaama ciaku ikuue indo ciothe iria cia bata.”

7 Kwahaana ũguo-rĩ, Ahabu agĩĩta atongoria oothe a bũrũri akĩmeera atĩrĩ, “Taroraai mwone atĩ mũndũ ũyũ nĩ haaro arenda gũtũrutĩra. Na rĩĩrĩ, nĩarandũmanĩire akĩenda ndĩmũhe atumia aakwa, ciana ciakwa, o na betha na thahabu yakwa, na ndĩreetĩkĩra.”

8 Nao andũ oothe na atongoria oothe makĩmwĩra atĩrĩ, “Mũndũ ũcio ndũkaamũthikĩrĩrie o na kana ũmũhe kĩndũ.”

9 Hĩndĩ ĩyo Ahabu agĩcookeria arekio a Benihadadi ũhoro makamwĩre atĩrĩ, “Mwathi wakwa mũthamaki, nĩndĩharĩirie gũkũhingĩria ũrĩa wanjathĩĩte njĩke ihinda rĩa mbere, no rĩĩrĩ, ũndũ ũyũ wanjũũria ihinda rĩĩrĩ rĩa keerĩ ũcio ndigwĩka.”

Nao arekio acio magĩthiĩ magĩcookia ũhoro. Naake Benihadadi agĩcookia na ndũmĩrĩri ĩngĩ ĩkuuga atĩrĩ,

10 “Nĩngũtũma thigari cia kũigana imomore itũũra rĩĩrĩ rĩaku, na ikuue mahiga moothe itegũtigia kĩndũ o na kĩmwe. Ngai ironjũraga ingĩaga kũhingia ũguo!”

11 Naake Ahabu agĩcookia atĩrĩ, “Mwĩreei atĩrĩ, mũthigari etĩĩaga arĩĩkia kũhootana mbaarainĩ, no ti atahootanĩĩte.”

12 Naake Benihadadi agĩkinyĩrio ũhoro ũcio o rĩrĩa we na athamaki arĩa angĩ maamũteithagĩrĩria maarĩ hemainĩ ciao makĩnyua njoohi. Naake aigua ũguo akĩmeera atĩ o mũndũ aikare handũ haake ehaarĩirie gũtharĩkĩra itũũra. Nao makĩhaarĩria nĩguo makahũũre itũũra rĩa Samaria.

13 Na ihinda o rĩu mũnabii ũmwe agĩthiĩ kwĩ Ahabu akĩmwĩra atĩrĩ, “Ahabu, MWATHANI aroiga atĩrĩ, ‘Ndũgeetigĩre ita icio o na angĩkorwo nĩguo cingĩhĩĩte. Ũũmũũthĩ nĩngũkũhe hinya wa gũcihoota, nawe ũkĩmenye atĩ nĩ niĩ MWATHANI.’ ”

14 Naake Ahabu akĩũria mũnabii ũcio atĩrĩ, “Nũũ ũkũũhootanĩra?”

Naake mũnabii ũcio akĩmũcookeria atĩrĩ, “MWATHANI aroiga atĩ ũkũhũthĩra thigari cia aanake itongoreetio nĩ anene a ng’ongo cia bũrũri waku.” Ahabu akĩmũũria rĩngĩ atĩrĩ, “Nũũ ũkwambĩrĩria mbaara?” Naake mũnabii akĩmũcookeria, “Nĩ we.”

15 Naake mũthamaki agĩcookanĩrĩria thigari cia aanake magana meerĩ na mĩrongo ĩtatũ na eerĩ (232) arĩa maarĩ atongoria a ng’ongo. Ningĩ agĩcooka agĩcookanĩrĩria mbũtũ ya thigari cia Isiraeli ngiri mũgwanja (7,000) cia arũme.

16 Nao makiumagara gũtharĩkĩra mathaa ma mĩaraho o hĩndĩ ĩrĩa Benihadadi na athamaki mĩrongo ĩtatũ na eerĩ, arĩa mamũteithagĩrĩria maanyuaga njoohi hemainĩ ciao.

17 Nacio thigari cia aanake ikĩambĩrĩria gũtharĩkĩra. Naake Benihadadi nĩarekeetie athigaani, nao makĩmũcookeria ũhoro makĩmwĩra atĩ kwĩ na mbũtũ ya thigari yoimaga Samaria.

18 Naake Benihadadi agĩcookia atĩrĩ, “Angĩkorwo mookĩĩte na haaro, o na kana na thaayũ, manyiiteei me muoyo.”

19 Nao arĩa maambĩrĩirie gũtharĩkĩra nĩ thigari cia aanake marũmĩrĩirwo nĩ mbũtũ ya thigari cia Isiraeli.

20 Na o mũndũ akĩũraga mũndũ ũrĩa marũaga naake. Nao andũ a Siria makĩũra, nao Aisiraeli makĩmateng’eria mũno. No Benihadadi mũthamaki wa Siria akĩhaica mbarathi agĩthara me hamwe na thigari ciake cia mbarathi.

21 Naake Ahabu mũthamaki wa Isiraeli akiumagara akĩanangambarathi nyingĩ, o hamwe na ngaari cia mbarathi na akĩhoota andũ a Siria mũno.

22 Naake mũnabii ũrĩa, agĩkuhĩrĩria mũthamaki wa Isiraeli akĩmwĩra atĩrĩ, “Thiĩ ũkeehotore na ũkeebange wega ũrĩa ũgeeka nĩ ũndũ kĩambĩrĩria kĩa mwaka ũyũ ũngĩ mũthamaki wa Asiria nĩagaagũũkĩrĩra ahũũrane nawe rĩngĩ.”

Andũ a Siria gũtharĩkĩra hĩndĩ ya keerĩ

23 Hĩndĩ ĩyo njaama cia mũthamaki Benihadadi ikĩmwĩra atĩrĩ, “Ngai cia andũ a Isiraeli nĩ ngai cia irĩmainĩ na nĩkĩo maatũhootire. Kwoguo, reke tũkarũĩre nao kũndũ kwaraganu na nĩ ma nĩtũkũmakĩria hinya.

24 Na wĩke atĩrĩ, weherie anene acio mĩrongo ĩtatũ na eerĩ o mũndũ kuuma handũ haake, ũcookie anene a mbũtũ cia ita ithenya rĩao.

25 Ningĩ ũcooke wĩthondekere mbũtũ ĩngĩ nene o ta iria ya gũtiganĩirie, na mbarathi na ngaari cia mbarathi ciigana o ta cia hĩndĩ ya mbaara ya mbere. Tũcooke tũkarũĩre nao kũrĩa kwaraganu na nĩ ma nĩtũkũmahoota.”

Naake mũthamaki Benihadadi agĩĩtĩkania nao, akĩrũmĩrĩra mataaro maao.

26 Na rĩĩrĩ, kĩambĩrĩria kĩa mwaka ũyũ ũngĩ Benihadadi akĩhaarĩria ita ciake cia andũ a Siria, akiumagara magĩthiĩ itũũra rĩa Afeku nĩguo makahũũrane na Aisiraeli.

27 Nao Aisiraeli nĩmaarĩĩkĩĩtie kwĩyoha indo cia mbaara na makeehaarĩria; kwoguo makiumagara nĩ geetha makang’ethanĩre. Nao makĩũmba itutu igĩrĩ mang’ethanĩire na andũ a Siria. Nao Aisiraeli moonekaga ta tũrũũru twĩrĩ twa mbũri maigananĩĩtio na andũ a Siria, arĩa maiyũrĩĩte kũndũ guothe.

28 Na rĩĩrĩ, mũnabii agĩthiĩ he mũthamaki Ahabu akĩmwĩra atĩrĩ, “MWATHANI aroiga atĩrĩ, ‘Tondũ andũ a Siria maroiga atĩ ndĩ Ngai wa irĩmainĩ na ti Ngai wa kũrĩa kwaraganu-rĩ, nĩngũneana mbũtũ ĩno yao mookoinĩ maaku na hĩndĩ ĩyo wee na andũ aaku mũkĩmenye atĩ niĩ nĩ niĩ MWATHANI.’ ”

29 Nao Aisiraeli na andũ a Siria magĩikara hemainĩ ciao mang’ethanĩire handũ ha mĩthenya mũgwanja. Naguo mũthenya wa mũgwanja mbaara ĩkĩambĩrĩria kũrũo. Nao Aisiraeli makĩũraga thigari cia Siria ngiri igana rĩmwe (100,000).

30 Nao arĩa maatigarire makĩũrĩra itũũrainĩ rĩa Afeku kũrĩa maagwĩrĩirwo nĩ rũthingo, magĩkua andũ ngiri mĩrongo ĩĩrĩ na mũgwanja (27,000). Naake Benihadadi akĩũra agĩthiĩ itũũrainĩ akĩhitha handũ heehithĩĩte mũno o kũu nyũmba thĩinĩ.

31 Hĩndĩ ĩyo njaama ciake igĩthiĩ harĩ we ikĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩtũiguĩte atĩ athamaki a Isiraeli nĩ andũ marĩ tha nyingĩ. Nĩ ũndũ ũcio twagũthaitha ũtwĩtĩkĩrie twĩyohe nguo cia makũnia njohero na twĩrigiicĩrie mĩkanda ngingo tũthiĩ harĩ mũthamaki wa Isiraeli, no gũkorwo hiihi ndegũtũũraga.”

32 Kwoguo makĩyoha makũnia njohero na makĩrigiicĩria mĩkanda ngingo magĩthiĩ harĩ Ahabu mũthamaki wa Isiraeli makĩmwĩra atĩrĩ, “Ndungata yaku Benihadadi nĩragũthaitha ndũkaamĩũrage.”

Naake Ahabu akĩmooria atĩrĩ, “Arĩ o muoyo hiihi? Angĩkorwo e muoyo nĩ wega! Ũcio-rĩ nĩ ta mũrũ wa baaba!”

33 Nacio njaama cia Benihadadi ciaikarĩĩte irorereirie cione kana Ahabu nĩ egwĩka gĩĩko gĩa thaayũ, na rĩrĩa maiguire oiga “Mũrũ wa baaba” ciugo icio magĩciamũkĩra na ihenya; makiuga atĩrĩ, “O ta ũguo woiga nĩ ma Benihadadi nĩ mũrũ wa thooguo!”

Naake akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩ mũmũreehe” Na rĩrĩa Benihadadi aakinyire, Ahabu akĩmũhaicia thĩinĩ wa ngaari yake ya mbarathi.

34 Hĩndĩ ĩyo Benihadadi akĩmwĩra atĩrĩ, “Matũũra moothe marĩa baaba aatuunyĩĩte thooguo nĩngũgũcookeria, na no wĩthondekithĩrie kũndũ kwa wonjoria kũu Damasiki o ta ũrĩa baaba eethondekithĩirie Samaria.”

Naake Ahabu akĩmũcookeria atĩrĩ “Tondũ nĩtwaiguanĩra ũguo nawe, nĩngũkũrekereria ũthiĩ.”

Magĩthondeka kĩrĩĩkanĩro, naake Ahabu agĩcooka akĩrekereria Benihadadi ethiĩre.

Mũnabii kũmenereria Ahabu

35 Na rĩĩrĩ, mũndũ ũmwe wa gĩkundi kĩa anabii, akĩĩra ũrĩa ũngĩ ũrĩa aathĩĩtwo nĩ MWATHANI atĩrĩ, “Ndagũthaitha ngũtha.” Naake akĩrega.

36 Naake mũndũ ũcio akĩmwĩra atĩrĩ, “Tondũ nĩwakararia watho wa MWATHANI, ngũkwĩra atĩrĩ, o rĩu warĩĩkia kũndiga ũthiĩ, ũkũũragwo nĩ mũrũũthi.” Na arĩĩkia gũthiĩ, agĩkorererwo nĩ mũrũũthi ũkĩmũũraga.

37 Naake mũnabii ũcio agĩthiĩ akĩĩra ũngĩ atĩrĩ, “Ndagũthaitha ngũtha.” Naake mũndũ ũcio ũngĩ akĩmũgũtha na hinya akĩmũtiihia.

38 Naake mũnabii ũcio akĩyoha na gĩtambaya ũthiũ nĩguo egarũre mũhianĩre wake, agĩthiĩ akĩrũũgama handũ njĩrainĩ agĩeterera mũthamaki wa Isiraeli akĩhĩtũka.

39 Na rĩĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa mũthamaki aahĩtũkaga, mũnabii ũcio akĩmwanĩrĩra akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathi wakwa mũthamaki, nĩkũrũa ngũrũagĩra kũrĩa mbaara ĩkũrũrĩire, hĩndĩ ĩrĩa mũthigari ũmwe andeeheire thũ amĩnyiitĩĩte anjĩĩra atĩ ndĩmĩmenyerere. Anjĩĩra atĩ ingĩũra, nĩkũũragwo ngooragwo kana ndĩhe baĩni ya icunjĩ cia betha ngiri ithatũ (3,000).

40 Na rĩĩrĩ, mwathi wakwa mũthamaki, tondũ wa ũrĩa nyuma na mĩhang’o mĩingĩ, mũndũ ũcio akĩũra.”

Naake Ahabu mũthamaki wa Isiraeli akĩmũcookeria atĩrĩ, “Wee nĩ we wetuĩra ciira waku, na nĩwagĩrĩirwo nĩkũrĩha na kĩrĩa ũtwĩrĩirwo.”

41 Naake mũndũ ũcio akĩeheria gĩtambaya kĩrĩa eyoheete ũthiũ nakĩo, naake mũthamaki akĩmũmenya o rĩmwe atĩ nĩ ũmwe wa gĩkundi kĩa anabii.

42 Hĩndĩ ĩyo mũnabii akĩĩra mũthamaki atĩrĩ, “MWATHANI oigĩĩte ũũ: ‘Tondũ nĩwareka mũndũ ũrĩa ndoigĩĩte ooragwo oore, we mwene nĩ we ũkũũragwo handũ haake, nayo mbũtũ yaku ya thigari ĩniinwo handũ ha mbũtũ yake.’ ”

43 Naake mũthamaki Ahabu agĩkĩinũka gwake mũciĩ Samaria e na kĩeha mũno o na arĩ mũritũhĩre ngoro.

Mũgũnda wa Nabothu wa mĩthabibũ

1 Na rĩĩrĩ, kũu Jezireeli hakuhĩ na nyũmba ya mũthamaki Ahabu, nĩhaarĩ na mũgũnda wa mĩthabibũ wa mũndũ wetagwo Nabothu.

2 Mũthenya ũmwe Ahabu agĩĩkĩra Nabothu atĩrĩ, “Njĩtĩkĩria mũgũnda ũyũ waku wa mĩthabibũ ndĩũtue wa kũhanda mboga nĩ ũndũ wĩ hakuhĩ mũno na mũciĩ wakwa. Nĩngũcooka ngũhe mũgũnda ũngĩ mwega wa kũhanda mĩthabibũ, o na kana ũngĩenda nĩngũũgũra na thogora mwega.”

3 Naake Nabothu agĩcookeria mũthamaki atĩrĩ, “Mũgũnda ũyũ wa mĩthabibũ nĩ igai ndagaĩirwo nĩ maithe maakwa. Nĩ ũndũ ũcio MWATHANI arongirĩrĩria gwĩka ũguo!”

4 Naake Ahabu akĩinũka gwake mũciĩ araakarĩĩte mũno o na arĩ mũritũhĩre ngoro nĩ ũndũ wa macookio macio acookeirio nĩ Nabothu. Naake agĩkoma ũrĩrĩ wake aroreete rũthingoinĩ na akĩrega kũrĩa irio.

5 Naake Jezebeli mũtumia wake agĩthiĩ harĩ we akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ kĩĩ gũkũritũhĩire ũguo nginya ũkaaga kũrĩa irio?”

6 Naake akĩmũcookeria atĩrĩ, “Nĩ ũndũ wa macookio marĩa Nabothu anjookeirie. Tondũ rĩĩrĩ, ngwendaga kũgũra mũgũnda ũrĩa wake wa mĩthabibũ, o na kana ndĩmũkũũranĩrie na ũngĩ angĩenda, no naake aarega naguo.”

7 Naake Jezebeli mũtumia wake akĩmũcookeria atĩrĩ, “Githĩ ti we wathanaga gũũkũ Isiraeli? Gĩũkĩre ũrĩe irio na wĩkenie. Mũgũnda wa Nabothu ũcio Mũjezireeli nĩ niĩ ngũkũhe!”

8 Tondũ ũcio Jezebeli akĩandĩka marũa, akĩmeekĩra thaĩri ya Ahabu na akĩmeekĩra mũhũũri wa Ahabu, akĩmatũmĩra njaama ciothe o na atongoria a bũrũri ũcio arĩa maarĩ igweta arĩa maatũũranagia na Ahabu.

9 Marũa macio maandĩĩkĩĩtwo ũũ: “Anĩrĩraai atĩ andũ macookanĩrĩre hamwe mehinge kũrĩa irio, na mũhe Nabothu handũ ha gĩtĩĩo.

10 Ningĩ mũcooke mũige andũ eerĩ aaganu nĩguo mang’ethanĩre naake mamũthitange atĩ Nabothu nĩarumĩĩte Ngai o na akaruma mũthamaki. Mũcooke mũmuumagarie nja ya itũũra mũmũhũũre na mahiga nyuguto akue.”

11 Nacio njaama icio na athuuri arĩa maarĩ igweta a kũu Jezireeli magĩĩka o ta ũrĩa Jezebeli aathanĩĩte.

12 Magĩgĩkĩanĩrĩra mũthenya wa kwĩhinga kũrĩa irio. Magĩgĩĩta andũ oothe mooke hamwe na makĩhe Nabothu handũ ha gĩtĩĩo.

13 Na rĩĩrĩ, andũ arĩa eerĩ aaganu, magĩthitanga Nabothu andũ oothe makĩiguaga, makiuga atĩ nĩarumĩĩte Ngai o na akaruma mũthamaki. Hĩndĩ o ro ĩyo akiumagario nja ya itũũra akĩhũũrwo na mahiga nyuguto, agĩkua.

14 Naake Jezebeli agĩtũmanĩrwo akĩĩrwo atĩrĩ, “Nabothu nĩahũũrĩĩtwo na mahiga na nĩakuĩte.”

15 Na rĩĩrĩ, Jezebeli arĩĩkia kũmenyithio atĩ Nabothu nĩakuĩte, akĩĩra Ahabu atĩrĩ, “Ũkĩra wĩyoere mũgũnda wa Nabothu wa mĩthabibũ ũrĩa araaregire gũkwenderia tondũ ndarĩ muoyo nĩakuĩte!”

16 Naake Ahabu arĩĩkia kũigua atĩ Nabothu ndarĩ ho nĩakuĩte agĩũkĩra o rĩmwe, agĩthiĩ kwĩyoera mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ wa Nabothu ũrĩa Mũjezireeli.

17 Naake MWATHANI akĩarĩria Elija mũnabii ũrĩa woimĩĩte itũũra rĩa Tishibi akĩmwĩra atĩrĩ,

18 “Ũkĩra ũthiĩ Samaria na nĩũgũkora mũthamaki Ahabu kuo. Ũkũmũkora mũgũndainĩ wa Nabothu wa mĩthabibũ tondũ nĩehaarĩirie kũwĩyoera ũtuĩke wake.

19 Ũkĩmwĩre atĩ niĩ MWATHANI ndooria atĩrĩ, ‘Kaĩ ũrakĩũragire mũndũ, o na nacio indo ciake ũcooke ũikuue?’ Ũcooke ũmwĩre niĩ MWATHANI ndoiga ũũ, ‘O harĩa ngui ciracũnĩire thakame ya Nabothu, no ho igaacũnĩra yaku o na we.’ ”

20 Naake Ahabu rĩrĩa oonire Elija akĩmũũria atĩrĩ, “Kaĩ wangorerera wee thũ ĩno yakwa?” Naake Elija akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ĩĩ nĩndagũkorerera tondũ nĩwĩhaarĩirie gũthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moothe marĩa matakenagia MWATHANI.

21 Nĩ ũndũ ũcio MWATHANI arakwĩra atĩrĩ, ‘Nĩngũkũreehithĩria mũthiro. Wee-rĩ, nĩndĩhaarĩirie gũkweheria uume mbere yakwa, na ningĩ njooke niine arũme oothe a mũciĩ waku arĩa ngombo o na arĩa matarĩ ngombo.

22 Mũciĩ waku ũkahaana o ta mũciĩ wa Jeroboamu mũrũ wa Nebati kana ta mũciĩ wa Baasha mũrũ wa Ahija, nĩ ũndũ nĩũndaakarĩĩtie nĩgũtũma Aisiraeli meehie.’

23 Ningĩ ha ũhoro wa Jezebeli, MWATHANI oigĩĩte atĩ ũcio akaarĩĩrwo nĩ ngui itũũrainĩ rĩa Jezireeli.

24 Na rĩĩrĩ, mũndũ o wothe wa nyũmba yaku ũrĩa ũgaakuĩra itũũrainĩ, ũcio akaarĩĩo nĩ ngui, na ũrĩa ũgaakuĩra gĩthakainĩ, ũcio naake akaarĩĩo nĩ nyoni cia rĩerainĩ.”

25 (Na rĩĩrĩ, gũtiacookire kuonekana mũndũ ũngĩ werutanĩirie gwĩka waganu mũingĩ maithoinĩ ma MWATHANI ta Ahabu na nĩ mũtumia wake Jezebeli wamũtaaraga gwĩka ũguo.

26 Ningĩ agĩĩka meehia ma gĩconoko kĩnene nĩ ũndũ wa gũthaathaiya mĩhianano o ta ũrĩa Aamori meekaga arĩa MWATHANI aingatire meehere bũrũriinĩ wao nĩguo Aisiraeli matũũre kuo.)

27 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa Ahabu aiguire ciugo icio, agĩtembũranga nguo ciake, na agĩĩkĩra nguo cia ikũnia. Ningĩ akĩĩhinga kũrĩa irio na agĩkomera nguo cia makũnia agĩikara atukĩĩte gĩthiithi na aritũhĩirio mũno ngoro.

28 Naake MWATHANI akĩarĩria Elija akĩmũũria atĩrĩ,

29 “Elija, nĩũrĩĩkĩĩtie kuona ũrĩa Ahabu enyiihĩĩtie mbere yakwa? Tondũ wa kwĩnyiihia kũu gwake ndikũreehe mũthiro hĩndĩ ĩno arĩ muoyo. No rĩĩrĩ, matukũinĩ ma mũũrũwe nĩrĩo ngaareehere mũciĩ wake mũthiro ũcio.”

Mũnabii Mikaya gũkaania Ahabu

1 Na rĩĩrĩ, andũ a Siria na a Isiraeli magĩikarania na thaayũ handũ ha mĩaka ĩĩrĩ.

2 No rĩĩrĩ, mwakainĩ wa gatatũ Jehoshafatu mũthamaki wa Juda agĩthiĩ kuona Ahabu mũthamaki wa Isiraeli.

3 Naake Ahabu mũthamaki wa Isiraeli akĩĩra njaama ciake atĩrĩ, “Nĩmũũĩ atĩ itũũra rĩa Ramothu bũrũriinĩ wa Gileadi nĩ riitũ. Nĩ kĩĩ gĩtũmĩĩte tũikare ũguo twĩrigĩĩtwo tũtegwĩka ũndũ o na ũmwe wa kũrĩruta mookoinĩ ma mũthamaki wa Siria?”

4 Hĩndĩ ĩyo Ahabu akĩũria Jehoshafatu atĩrĩ, “Nĩũgũtwarana na niĩ tũgatharĩkĩre Ramothu?”

Naake Jehoshafatu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Nĩndĩhaarĩirie angĩkorwo nĩwĩhaarĩirie. Ningĩ thigari ciakwa, o na thigari ciakwa cia mbarathi nĩcihaarĩirie.”

5 Jehoshafatu agĩcooka akĩĩra Ahabu mũthamaki wa Isiraeli atĩrĩ, “Reke twambe tũũrie MWATHANI rũũtha mbere ya gwĩka ũguo.”

6 Kwoguo Ahabu agĩĩta anabii ta magana mana (400) akĩmooria atĩrĩ, “Nĩ wega thiĩ ngatharĩkĩre itũũra rĩa Ramothu kana aaca?”

Nao makĩmũcookeria atĩrĩ, “Thiĩ ũkarĩtharĩkĩre MWATHANI nĩegũkũhe ũhootani.”

7 No naake Jehoshafatu akĩũria atĩrĩ, “Gũũkũ-rĩ, kwĩ na mũnabii ũngĩ wa MWATHANI tũngĩhooya kĩrĩra?”

8 Ahabu agĩcookeria Jehoshafatu atĩrĩ, “Kwĩ na ũmwe ũtigarĩĩte, naake eetagwo Mikaya mũrũ wa Imula. No nĩndĩmũthũire tondũ ndarathaga maũndũ meega mangoniĩ tiga o marĩa mooru.”

Naake Jehoshafatu akĩmũcookeria atĩrĩ, “ndwagĩrĩirwo nĩkuuga ũguo.”

9 Hĩndĩ ĩyo Ahabu agĩtũma mũnjaama ũmwe wake akĩmwĩra atĩrĩ, “Thiĩ ũgĩĩre Mikaya mũrũ wa Imula na ihenya.”

10 Hĩndĩ ĩyo athamaki acio eerĩ magĩkorwo meehumbĩĩte nguo ciao cia ũthamaki magaikarĩra itĩ ciao cia ũthamaki. Nao maarĩ kĩhuuhĩroinĩ kĩa ngano hau kĩhingoinĩ gĩa itũũra rĩa Samaria, nao anabii oothe nĩkũratha maarathaga maũndũ marĩ mbere yao.

11 Na ũmwe wao, wetagwo Zedekia mũrũ wa Kenaana agĩthondeka hĩa cia cuuma akĩĩra Ahabu atĩrĩ, “MWATHANI arakwĩra atĩrĩ, ‘Ũkaahũũra andũ a Siria na hĩa ici kinya ũmahoote biũ.’ ”

12 Na rĩĩrĩ, anabii acio angĩ makĩratha ũhoro o ta ũcio Zedekia aarathĩĩte makiuga atĩrĩ, “Thiĩ ũgatharĩkĩre Ramothu na nĩũkũhootana. MWATHANI-rĩ, nĩegũkũhe ũhootani.”

13 Na ihinda o rĩu mũnjaama ũrĩa wagĩrire Mikaya akĩmwĩra atĩrĩ, “Tarora wone atĩ anabii oothe mararatha maũndũ meega makoniĩ mũthamaki. O na we-rĩ, noguo wagĩrĩirwo nĩgwĩka.”

14 No naake Mikaya akiuga atĩrĩ, “O ta ũrĩa MWATHANI atũũraga muoyo-rĩ, ũrĩa ekũnjĩĩra noguo nguuga!”

15 Na rĩrĩa aathiire he mũthamaki, Ahabu akĩmũũria atĩrĩ, “Mikaya, nĩ wega niĩ na mũthamaki Jehoshafatu tũthiĩ tũgatharĩkĩre itũũra rĩa Ramothu kana aaca?”

Naake Mikaya akĩmũcookeria atĩrĩ, “Thiĩi mũgatharĩkĩre! Nĩ ma nĩmũkũhootana. MWATHANI nĩekũmũhe ũhootani.”

16 Naake Ahabu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Menyerera mũno atĩ hĩndĩ ĩrĩa ũkũnjarĩria ũkĩgwetaga rĩĩtwa rĩa MWATHANI waragie ũhoro wa ma! Ũkwenda ngwĩre ũguo maita maigana?”

17 Naake Mikaya akĩmũcookeria atĩrĩ, “Njikĩĩtie maitho irĩmainĩ ngoona mbũtũ ya ita cia Isiraeli ihurunjĩĩtwo ta ng’ondu itarĩ na mũrĩithi. Naake MWATHANI anjĩĩra atĩrĩ, ‘Andũ aya matirĩ na mũtongoria; reke mainũke kwao na thaayũ.’ ”

18 Hĩndĩ ĩyo Ahabu mũthamaki wa Isiraeli akĩĩra Jehoshafatu atĩrĩ, “Githĩ ndikwĩrire atĩ ndangĩratha ũndũ mwega ũngoniĩ? Ũyũ-rĩ, arathaga o ũũru mũtheri.”

19 Naake Mikaya agĩthiĩ na mbere kwaria akiuga atĩrĩ, “Rĩu thikĩrĩria ũrĩa MWATHANI aroiga! Niĩ nĩndĩroonire MWATHANI aikarĩire gĩtĩ gĩake kĩa ũthamaki kũu igũrũ na athiũrũrũkĩirio nĩ araika aake oothe.

20 MWATHANI arooria atĩrĩ, ‘Nũũ ũgũthiĩ kũheenereria Ahabu nĩguo athiĩ Ramothu akooragĩrwo kuo?’ Nao araika acio maracookia ũndũ ngũũrani ngũũrani.

21 Hĩndĩ ĩyo roho ũmwe ũrathengerera MWATHANI ũroiga atĩrĩ, ‘Nĩ niĩ ngũthiĩ kũmũheenereria.’ Naake MWATHANI arooria roho ũcio atĩrĩ,

22 ‘Ũgũthiĩ kũmũheenereria atĩa?’ Naguo roho ũcio ũracookia atĩrĩ, ‘Nguumagara thiĩ ngatũme anabii oothe a Ahabu mamũheenererie.’ Naake MWATHANI areera roho ũcio atĩrĩ, ‘Umagara ũkamũheenererie na nĩũkũhootana.’ ”

23 Naake Mikaya akĩrĩĩkia na kuuga atĩrĩ, “Ũguo nĩguo gwĩkĩkĩĩte. MWATHANI nĩatũmĩĩte anabii aya aaku oothe makũheenererie. No naake we mwene nĩatuĩte atĩ no ũgũkorererwo nĩ mũthiro!”

24 Hĩndĩ ĩyo mũnabii Zedekia agĩkuhĩrĩria Mikaya akĩmũgũtha rũhĩ, akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ ta rĩ roho wa MWATHANI aanandiganĩria agooka gũkwarĩria?”

25 Naake Mikaya akĩmũcookeria atĩrĩ, “Nĩũrĩmenya ũhoro ũcio wega rĩrĩa ũrĩthiĩ nyũmba thĩinĩkwĩhitha harĩa hegitĩĩtie mũno.”

26 Hĩndĩ ĩyo Ahabu agĩatha mũtongoria ũmwe wake atĩrĩ, “Nyiita Mikaya ũmũtware kwa Amoni ũrĩa mũnene wa itũũra, na kwĩ Joashu mũrũ wa mũthamaki.

27 Meere mamũhingĩre njeera na mamũheage mũgate na maaĩ o nginya rĩrĩa ngaacooka na thaayũ.”

28 Naake Mikaya akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũngĩgaacooka na thaayũ, no gũtwĩkire ti MWATHANI ũhũthĩrĩĩte ngĩaria.” Ningĩ agĩcooka akĩĩra anabii acio atĩrĩ, “O na inyuothe nĩmweiguĩra.”

Ahabu gũkua

29 Thuutha ũcio Ahabu mũthamaki wa Isiraeli na Jehoshafatu mũthamaki wa Juda makiumagara magĩthiĩ gũtharĩkĩra itũũra rĩa Ramothu bũrũriinĩ wa Gileadi.

30 Naake Ahabu akĩĩra Jehoshafatu atĩrĩ, “Wona twoimagara tũthiĩ mbaarainĩ, niĩ nĩkwĩgarũra ngwĩgarũra ũrĩa haana nĩguo ndikaamenyeke, no wee ĩkĩra nguo ciaku cia ũthamaki.” Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli agĩthiĩ mbaarainĩ egarũrĩĩte ũrĩa aahaanaga.

31 Naake mũthamaki wa Siria nĩathĩĩte anene mĩrongo ĩtatũ na eerĩ a ngaari ciake cia mbarathi akameera atĩ matigatharĩkĩre mũndũ ũngĩ o wothe o tiga mũthamaki wa Isiraeli.

32 Kwoguo rĩrĩa moonire mũthamaki Jehoshafatu, magĩciiria atĩ nĩwe mũthamaki wa Isiraeli, magĩkĩmũgarũrũkĩra nĩguo mamũtharĩkire. Na rĩrĩa aakaire,

33 magĩkũũrana o rĩmwe atĩ ti we mũthamaki wa Isiraeli magĩtigana naake.

34 No rĩĩrĩ, mũthigari ũmwe wa ita cia Siria agĩikia mũguĩ o ũguo, akĩrathĩra mũthamaki Ahabu o magathĩkanĩroinĩ ma nguo ciake cia mbaara. Naake Ahabu agĩkaya akiuga atĩrĩ, “Hĩ ndĩkũrathwo!” Agĩkĩĩra mũtwari wa ngaari yake ya mbarathi atĩrĩ, “Garũra ngaari ũndute mbaarainĩ!”

35 Nayo mbaara ĩgĩkĩrĩrĩria gũthiĩ na mbere, naake Ahabu agĩtinda atiirĩrĩirwo ngaariinĩ yake ya mbarathi acũũthĩrĩirie thigari cia Siria. Naho handũ hau aatiihĩĩtio hakiura thakame mũno o nginya ĩkĩnyaaga kũu thĩinĩ wa ngaari yake. Na hwaĩinĩ agĩkua.

36 Na riũa rĩgĩthiĩ gũthũa, gũkĩanĩrĩrwo na mũgambo mũnene kũu mbũtũinĩ ya ita cia Isiraeli atĩrĩ,

“Inyuothe mũndũ o mũndũ nĩainũke bũrũriinĩ wake na itũũrainĩ rĩake!”

37 Ũguo nĩguo mũthamaki Ahabu aakuire, agĩgĩtwarwo Samaria, agĩthikwo kuo.

38 Nayo ngaari yake ya mbarathi makĩmĩthambĩria kariainĩ ga kũu Samaria, nayo thakame yake ĩgĩcũnĩrwo nĩ ngui kuo. Ningĩ aka a maraaya o nao magĩĩthamba na maaĩ macio o ta ũrĩa MWATHANI oigĩĩte.

39 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ Ahabu eekire o na ũhoro wa nyũmba yake ya mĩguongo ĩrĩa aakithĩĩtie, o na wa matũũra marĩa moothe aakithĩĩtie-rĩ, maandĩĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Isiraeli.

40 Naake Ahabu arĩĩkia gũkua Ahazia mũũrũwe agĩthamaka ithenya rĩake.

Jehoshafatu mũthamaki wa Juda

41 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa ĩna wa ũthamaki wa Ahabu mũthamaki wa Isiraeli, Jehoshafatu agĩtuĩka mũthamaki wa Juda.

42 Naake aarĩ wa mĩaka mĩrongo ĩtatũ na ĩtaano hĩndĩ ĩyo na agĩthamaka kũu Jerusalemu mĩaka mĩrongo ĩĩrĩ na ĩtaano. Nyina eetagwo Azuba, mwarĩ wa Shilihi.

43 Naake agĩgĩĩka maũndũ meega ma gũkenia MWATHANI o ta marĩa meekĩĩtwo nĩ ithe Asa. No rĩĩrĩ, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kũrĩa gwathaathayagĩrio mĩhianano gũtiigana kweherio, na ningĩ andũ no maathiaga na mbere kũrutĩra magongoona na gũcinĩra ũbaani kuo.

44 Naake Jehoshafatu agĩthondeka kũgĩe na thaayũ gatagatĩinĩ gaake na mũthamaki wa Isiraeli.

45 Na rĩĩrĩ, maũndũ marĩa mangĩ Jehoshafatu eekire, ũcamba wake ũrĩa oonanirie, na ũhoro wa mbaara iria aarũire maandĩĩkĩĩtwo Ibukuinĩ rĩa Hisitoria ya Athamaki a Juda.

46 Naake agĩthengia biũ bũrũriinĩ ũcio matigari ma ũmaraaya wa arũme na wa andũ a nja arĩa matigarĩĩte o kuuma hĩndĩ ya ũthamaki wa ithe.

47 Na rĩĩrĩ, bũrũriinĩ wa Edomu gũtiarĩ na mũthamaki, tiga o mũikarĩrĩria wathuurĩĩtwo nĩ Jehoshafatu mũthamaki wa Juda.

48 Naake Jehoshafatu agĩthondekithia meeri cia gũthiaga Ofiri kũgĩĩra thahabu, no itiathire nĩ ũndũ ciathũũkĩire Ezionigeberi.

49 Hĩndĩ ĩyo Ahazia mũthamaki wa Isiraeli akĩmwĩra areke ndungata ciake itwarane na ndungata cia Jehoshafatu, no Jehoshafatu akĩrega.

50 Naake Jehoshafatu agĩkua, agĩthikwo mbĩĩrĩrainĩ cia athamaki kũu itũũrainĩ rĩa Daudi; naake Jehoramu mũũrũwe agĩthamaka ithenya rĩake.

Ahazia mũthamaki wa Isiraeli

51 Na rĩĩrĩ, mwakainĩ wa ikũmi na mũgwanja wa ũthamaki wa Jehoshafatu mũthamaki wa Juda, Ahazia mũrũ wa Ahabu agĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli. Naake agĩthamakĩra Aisiraeli mĩaka ĩĩrĩ arĩ Samaria.

52 Agĩgĩĩka maũndũ maingĩ mooru maithoinĩ ma MWATHANI o ta marĩa meekĩĩtwo nĩ ithe Ahabu na nyina Jezebeli o na Jeroboamu mũrũ wa Nebati ũrĩa watũmire Aisiraeli meehie.

53 Naake agĩgĩthaathaiya Baali na akĩmĩtungatĩra, ningĩ o ta ũrĩa ithe eekĩĩte akĩrurumũkia maraakara ma MWATHANI, Ngai wa Isiraeli.