IBUKU RฤจA ลจHORO ลจRฤจA MWEGA (GIKCL)

Jakubu kwĩhaarĩria gũtũngana na Esau

1 Na rĩĩrĩ, Jakubu athianga na mbere na rũgendo rwake, nĩatũngirwo nĩ araika.

2 Aamoona nĩoigire atĩrĩ, “Ĩno nĩ mbũtũ ya ita ya Ngai!” Kwoguo handũ hau akĩhatua Mahanaimu.

3 Jakubu nĩatũmire andũ mbere mathiĩ kũrĩ mũrũ wa nyina Esau bũrũriinĩ wa Edomu

4 makamwĩre atĩrĩ: “Ndungata yaku Jakubu ĩroiga atĩrĩ, ‘Ndĩratuũraga ũgeniinĩ kwa Labani.

5 Ndĩ na ng’ombe, ndigiri, mbũri, ng’ondu, na ndungata. Rĩu ndĩragũtũmanĩra, wee mwathi wakwa, nĩ geetha njĩtĩkĩrĩke nĩ we.’ ”

6 Rĩrĩa andũ arĩa Jakubu aatũmĩĩte maacookire nĩmaamwĩrire atĩrĩ, “Nĩtũraathiire kũrĩ mũrũ wa maitũguo Esau, na nĩarooka gũgũtũnga e na andũ magana mana (400).”

7 Jakubu agĩkĩigua guoya na agĩĩtigĩra; agĩkĩgayania andũ arĩa aarĩ nao, o hamwe na ng’ondu, mbũri, ng’ombe, na ngamĩĩra ikundi igĩrĩ.

8 Agĩĩka ũguo eeciiragia atĩ, Esau angĩrũa na gĩkundi kĩmwe, kĩu kĩngĩ nĩgĩkũgĩa na mweke wa gwĩthara.

9 Naake Jakubu nĩahoire atĩrĩ, “Ngai wa guuka Aburahamu, na Ngai wa baaba Isaaka taathikĩrĩria! Wee, MWATHANI, nĩ we wanjĩĩrire atĩ njooke bũrũriinĩ witũ kũrĩ andũ aitũ, na nĩũkanjĩka wega.

10 Niĩ ndungata yaku ndiagĩrĩirwo nĩ ũtugi wothe na maũndũ moothe ma kwĩhokeka marĩa ũnjĩkĩĩte. Ndaringire rũũĩ rwa Jorodani ndĩ o na mũthĩĩgi tu, na rĩu ndacooka na ikundi igĩrĩ.

11 Ndakũhooya ũngitĩre harĩ mũrũ wa maitũ Esau, amu nĩndĩramwĩtigĩra, tondũ ahota gũũka atũtharĩkĩre, atũniine ithuothe, o hamwe na atumia na ciana.

12 No wee nĩwanjĩĩrire atĩ nĩũkaanjĩka wega, na atĩ nĩũkaahe njiarwa nyingĩ ta mũthanga wa iriainĩ ũrĩa ũtangĩtarĩka nĩ ũndũ wa kũingĩha.”

13 Ũtukũ ũcio agĩkĩraara hau, na agĩthuura kĩheeo gĩa kũhe mũrũ wa nyina Esau kuuma harĩ mahiũ maake.

14 Agĩthuura mbũri cia mĩgoma magana meerĩ na thenge mĩrongo ĩĩrĩ, ng’ondu magana meerĩ na ndũrũme mĩrongo ĩĩrĩ,

15 ngamĩĩra cia gũkamwo mĩrongo ĩtatũ na tũcaũ twacio, ng’ombe mĩrongo ĩna na ndeegwa ikũmi, na ndigiri cia mĩgoma mĩrongo ĩĩrĩ na cia njamba ikũmi.

16 Nĩacigayanirie ndũũru na akĩĩra ndungata ikarora rũũru rũmwe. Nĩerire ndungata atĩrĩ, “Thiĩi mbere yakwa na mũtigaakorwo mũtukanĩĩtie ndũũru, rũmwe rũkorwo rwĩ mbere ya rũrĩa rũngĩ.”

17 Nĩerire ndungata ĩrĩa yarĩ na rũũru rwa mbere atĩrĩ, “Wona mwacemania na Esau mũrũ wa maitũ akũũrie atĩrĩ, ‘Mũnene wanyu nĩ ũrĩkũ? Mwathiĩ kũ? Mahiũ maya me mbere nĩ ma ũ?’

18 Mũmũcookerie atĩrĩ, ‘Nĩ ma ndungata yaku Jakubu. Amatũmĩĩte me kĩheeo kũrĩ mũnene wake Esau. Jakubu we mwene arĩ o haaha thuutha witũ.’ ”

19 O na ndungata ya rũũru rwa keerĩ, o na ya rwa gatatũ, o na icio ingĩ ciothe ciarũũgamĩrĩire ndũũru agĩciĩra atĩrĩ, “Mwĩre Esau atĩrĩ mwatũngana naake,

20 ‘Ĩĩ, ndungata yaku ĩrĩ o haaha thuutha witũ.’ ” Jakubu eĩraga atĩrĩ, “Ngũmũhooreria na iheeo icio igũthiĩ mbere, na tuonana hiihi nĩekũnjohera.”

21 Mahiũ macio ma kũheanwo agĩkiuga mathiĩ mbere, naake akĩraara hau aambĩĩte hema ũtukũ ũcio.

Jakubu kũgianĩra Penieli na mũndũ

22 Ũtukũ o ro ũcio Jakubu nĩokĩrire akĩoya atumia aake eerĩ, ndungata iria igĩrĩ cia airĩĩtu, na ciana ciake ikũmi na ũmwe, makĩringa rũũĩ rwa Jaboku.

23 Aamaringia nĩacookire akĩringia indo icio ingĩ ciake ciothe,

24 nowe agĩtigwo thuutha e wiki.

Na rĩĩrĩ, mũndũ agĩũka akĩgiana na Jakubu nginya o hakuhĩ rũũciinĩ.

25 Na rĩrĩa mũndũ ũcio oonire atĩ ndehota Jakubu makĩgiana, akĩmũgũtha gĩtinainĩ gĩa kũgũrũ, nakuo kũgũrũ gũgĩthenyũka.

26 Mũndũ ũcio nĩerire Jakubu atĩrĩ, “Reke thiĩ tondũ nĩkũraakĩa.”

Naake Jakubu akĩmwĩra atĩrĩ, “Ndingĩreka ũthiĩ ũtandaathimĩĩte.”

27 Mũndũ ũcio nĩakĩmũũririe atĩrĩ, “Wĩtagwo atĩa?”

Naake Jakubu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Njĩtagwo Jakubu.”

28 Naake mũndũ ũcio akĩmwĩra atĩrĩ, “Ndũgũcooka gwĩtwo Jakubu, ũrĩĩtagwo Isiraeli; tondũ ũgiyanĩĩte na Ngai na ũkagiyana na andũ, na ũkahootana.”

29 Jakubu nĩakĩmwĩrire atĩrĩ, “Ndagũthaitha, njĩĩra wĩtagwo atĩa.”

Naake akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ũrenda kũmenya rĩĩtwa rĩakwa nĩkĩ?” Mũndũ ũcio nĩagĩcookire akĩraathima Jakubu.

30 Jakubu nĩoigire atĩrĩ, “Nĩnyonanĩĩte ũthiũ kwa ũthiũ na Ngai, na ndĩ o muoyo.” Kwoguo agĩtua handũ hau Penieli.

31 Riũa rĩarathire Jakubu akiuma Penieli, na nĩathuaga nĩ ũndũ wa harĩa aagũthĩĩtwo gĩtinainĩ gĩa kũgũrũ.

32 Nginyagia ũũmũũthĩ andũ a Isiraeli matirĩaga mĩkiha ĩrĩa ĩ gĩtinainĩ gĩa kũgũrũ, amu mĩkiha ĩyo nĩ yo Jakubu aaringĩĩtwo.

Jakubu gũtũngana na Esau

1 Na rĩĩrĩ, Jakubu agĩtiira maitho, akĩona Esau agĩũka e na andũ magana mana (400). Kwoguo akĩgayanĩria Lea na Rakeli o na ndũngata iria igĩrĩ cia airĩĩtu, o mũndũ ciana ciake.

2 Ndũngata icio igĩrĩ cia airĩĩtu na ciana ciacio igĩtongoria, Lea na ciana ciake makĩrũmĩrĩra, naake Rakeli na Josefu makĩrigia.

3 Jakubu we mwene agĩthiĩ mbere yao, akĩinamagĩrĩra akĩhuutagia thĩ maita mũgwanja, nginya agĩkuhĩrĩria mũrũ wa nyina.

4 No rĩĩrĩ, Esau agĩteng’era kũmũtũnga, akĩmũnyiita, akĩmũhĩmbĩria na akĩmũmumunya. Nao eerĩ makĩrĩranĩra.

5 Rĩrĩa Esau ainamũkire akĩona atumia na ciana akĩũria atĩrĩ, “Andũ aya wĩ nao-rĩ, nĩ a?”

Naake Jakubu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Mwathi wakwa! Ici nĩ ciana iria Ngai andaanahĩire nacio, akaahe nĩ ũndũ wa wega wake.”

6 Nacio ndungata iria cia airĩĩtu na ciana ciacio igĩũka hakuhĩ, ikĩinamĩrĩra.

7 Naake Lea na ciana ciake o taguo magĩũka hakuhĩ, makĩinamĩrĩra. Mũthiainĩ Rakeli na Josefu o nao magĩũka hakuhĩ, makĩinamĩrĩra.

8 Naake Esau nĩoririe atĩrĩ, “Ikundi iria ingĩ ndĩracemanirie nacio-rĩ, ũrendaga kuonania atĩa nacio?”

Naake Jakubu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Iraarĩ cia gũtũma njĩtĩkĩrĩke nĩwe.”

9 No Esau akiuga atĩrĩ, “Mũrũ wa maitũ, niĩ ndĩ na indo cia kũigana; ikara na iria wĩ nacio.”

10 Naake Jakubu akiuga atĩrĩ, “Aaca, ndagũthaitha. Angĩkorwo nĩnjĩtĩkĩrĩkĩĩte nĩwe, amũkĩra kĩheeo gĩakwa. Ngũkwĩra na ma atĩ kuona ũthiũ waku no ta kuona ũthiũ wa Ngai, amu nĩwanyamũkĩra na wendo mũnene.

11 Ndagũthaitha amũkĩra kĩheeo kĩu ngũreeheire; Ngai nĩanjiguĩrĩire tha akaahe kĩrĩa gĩothe ingĩenda.” Jakubu agĩkĩringĩrĩria Esau nginya agĩĩtĩkĩra.

12 Esau agĩkiuga atĩrĩ, “Nĩtũthiĩ, na nĩ niĩ ngũgũtongoria.”

13 No Jakubu agĩcookia atĩrĩ, “Wee nĩũũĩ atĩ ciana itirĩ na hinya, na ningĩ mbũri na ng’ombe iria irongithia no niĩ ndĩracirora. Ingĩhanyũkio, o na angĩkorwo no mũthenya ũmwe tu, ciothe no gũkua.

14 Ndagũthaitha, mwathi wakwa, thiaga mbere yakwa, na niĩ njũkage o kahora, ndwaranĩĩte na mahiũ na ciana o nginya ngaagũkora Edomu.”

15 Esau agĩkiuga atĩrĩ, “Kĩreke ngũtigĩre andũ amwe a arĩa ndĩ nao.”

Naake Jakubu agĩcookia atĩrĩ, “Hatirĩ bata, amu kĩrĩa ngwendaga no gwĩtĩkĩrĩka nĩwe.”

16 Kwoguo mũthenya o ro ũcio Esau agĩcooka Edomu.

17 No Jakubu agĩthiĩ Sukothu, agĩaka nyũmba yake kuo, na agĩakĩra mahiũ maake ciugũ; nĩkĩo kũndũ kũu gwetirwo Sukothu.

18 Jakubu, oimĩĩte Mesopotamia, nĩakinyire na thaayũ itũũrainĩ rĩa Shekemu bũrũriinĩ wa Kanaani, na agĩaka kambĩ yake hakuhĩ na itũũra rĩu.

19 Handũ hau aakire, aahagũrire mbeeca cia betha igana rĩmwe kuuma kũrĩ njiarwa cia Hamori ithe wa Shekemu.

20 Nĩakire kĩgongoona hau na agĩgĩtua Ngai, Ngai wa Isiraeli.

Dina gũkomwo naake na hinya

1 Atĩrĩĩrĩ, mũthenya ũmwe Dina, mwarĩ wa Jakubu na Lea, nĩathiire gũceerera airĩĩtu a Kanaani.

2 Rĩrĩa Shekemu mũrũ wa Hamori ũrĩa warĩ Mũhivi aamuonire, akĩmũnyiita na hinya agĩkoma naake. Na rĩĩrĩ, Hamori nĩ we warĩ mũnene bũrũri ũcio.

3 Na rĩĩrĩ, Shekemu nĩaguucĩrĩirio mũno nĩ mũirĩĩtu ũcio o nginya akĩigua amwendeete, na akĩgeria kũmuuha.

4 Kwoguo Shekemu akĩĩra ithe atĩrĩ, “Nĩngwenda ũũrie ithe wa mũirĩĩtu ũyũ eetĩkĩre mwarĩ atuĩke mũtumia wakwa.”

5 Jakubu nĩaiguire atĩ Shekemu nĩathaahĩĩtie mwarĩ, no tondũ aariũ aake maarĩ rũũru, agĩkirĩrĩria nginya magĩũka.

6 Hamori, ithe wa Shekemu, ookire kwaria na Jakubu

7 rĩrĩa aariũ a Jakubu moimaga rũũru. Rĩrĩa maiguire ũhoro ũcio, makĩmaka na makĩraakara mũno nĩ ũndũ wa ũguo Shekemu eekĩĩte. Shekemu nĩarumĩĩte andũ a Isiraeli tondũ wa gũkoma na mwarĩ wa Jakubu kĩa hinya.

8 Hamori akĩĩra Jakubu atĩrĩ, “Mũrũ wakwa Shekemu nĩendeete mwarĩguo; ndagũthaitha ũreke amũhikie.

9 Nĩtũiguithanĩrie atĩ nĩtũrĩhikagia airĩĩtu aanyu, na inyuĩ mũkahikia airĩĩtu aitũ.

10 No mũtũũranagie na ithuĩ gũũkũ bũrũriinĩ witũ, mũikarage o harĩa mũngĩenda, mũhũũrage mbiacara mũtegwĩtigĩra, na mwĩgĩĩre na indo cianyu.”

11 Naake Shekemu akĩĩra Jakubu na aariũ a nyina na Dina atĩrĩ, “Njĩtĩkĩraai na nĩngũmũraacĩria kĩrĩa gĩothe mũkwenda.

12 Njĩĩraai iheeo iria ciothe mũkwenda, na mwĩtie rũraacio rũnene o ta ũrĩa mũngĩenda; nĩngũmũnengera o kĩrĩa gĩothe mũgwĩtia, mwanjĩtĩkĩria ndĩmũhikie.”

13 Na rĩĩrĩ, tondũ Shekemu nĩekĩĩte Dina, mwarĩ wa ithe wao, ũndũ wa gĩconoko, aariũ acio a Jakubu nĩmaacookeirie Shekemu na ithe Hamori na ũhinga

14 makĩmeera atĩrĩ, “Ithuĩ tũtingĩreka mwarĩ wa baaba ahikio nĩ mũndũ ũtarĩ mũruu; ũndũ ta ũcio ũngĩkorwo ũrĩ wa gũtũconorithia.

15 Ithuĩ tũngĩĩtĩkĩra amũhikie angĩkorwo nĩmũkwamba kũhaanana na ithuĩ; arũme aanyu oothe maambe marue ta ithuĩ.

16 Hĩndĩ ĩyo nĩtũgwĩtĩkĩra mũhikagie airĩĩtu aitũ, na ithuĩ tũhikagie aanyu, na tũgĩtũũranie na inyuĩ tũtuĩke andũ amwe.

17 Mwaga kũrua, tũkuoya mũirĩĩtu witũ twĩthiĩre.”

18 Ciugo icio ciao nĩciakenirie Hamori na mũũrũwe Shekemu.

19 Shekemu ndateire ihinda ateekĩĩte ũguo eerirwo, amu nĩendeete mwarĩ wa Jakubu. Shekemu nĩ we waheetwo gĩtĩĩo mũno mũciĩ kwao.

20 Nĩ ũndũ ũcio, Hamori na mũũrũwe Shekemu nĩmaathiire kĩhingoinĩ gĩa itũũra, makĩarĩria andũ itũũra rĩu makĩmeera atĩrĩ,

21 “Andũ aya nĩ araata aitũ; rekeei matũũrage gũũkũ na mathiage o harĩa mangĩenda. Bũrũri ũyũ nĩ mũnene wa kũmaigana o nao. Rekeei tũhikagie airĩĩtu aao, nao mahikagie aitũ.

22 No rĩĩrĩ, andũ aya megwĩtĩkĩra gũtũũrania na ithuĩ, angĩkorwo nĩtũkũruithia arũme aitũ oothe ta ũrĩa o maruĩĩte.

23 Na githĩ mahiũ maao na indo iria ingĩ ciothe ciao itigũtuĩka ciitũ? Kĩrekeei tũiguithanĩrie atĩ no matũũranie na ithuĩ.”

24 Andũ oothe a itũũra rĩu makĩiguithanĩria ũhoroinĩ ũcio Hamori na Shekemu moigire; arũme oothe magĩkĩrua.

25 Na rĩĩrĩ, mũthenya wa gatatũ, na nĩrĩo arũme acio oothe meehĩirwo nĩ ruwo, aariũ eerĩ a Jakubu, nĩ o Simeoni na Lawi, arĩa maarĩ a nyina ũmwe na Dina, makĩoya hiũ ciao cia njora, magĩtoonya itũũrainĩ andũ aakuo materĩgĩrĩire, makĩũraga arũme oothe.

26 O na nĩmooragire Hamori na Shekemu, magĩcooka makĩruta Dina nyũmba gwa Shekemu, magĩĩthiĩra.

27 Thuutha wa kũũraganwo, aariũ acio angĩ a Jakubu magĩũka magĩtaha indo itũũrainĩ rĩu nĩguo marĩhĩrie ũndũ wa thoni ũrĩa mwarĩ wa ithe wao eekĩĩtwo.

28 Nao magĩkuua ng’ondu, mbũri, ng’ombe, ndigiri, na indo iria ingĩ ciarĩ itũũrainĩ rĩu o na iria ciarĩ mĩgũndainĩ.

29 Maakuuire indo ciothe cia bata, magĩtaha atumia oothe na ciana, na magĩkuua indo ciothe iria ciarĩ nyũmba.

30 Naake Jakubu nĩerire Simeoni na Lawi atĩrĩ, “Rĩu inyuĩ nĩmwandeehera thĩĩna; Akanaani, Aperizi, na andũ oothe a bũrũri nĩmekũũmena. Andũ acio mangĩcookanĩrĩra manjũkĩrĩre, niĩ na andũ aakwa oothe no kũniinwo tũngĩniinwo tondũ ndirĩ na andũ aingĩ.”

31 No o makĩmũcookeria atĩrĩ, “Ithuĩ tũtingĩĩtĩkĩra mwarĩ wa maitũ atuuo mũmaraaya.”

Jakubu kũraathimwo nĩ Ngai e Betheli

1 Ngai nĩerire Jakubu atĩrĩ, “Ũkĩra ũthiĩ Betheli ũgatũũre kuo. Na rĩĩrĩ, wakinya kũu, ũnjakĩre kĩgongoona, niĩ Ngai ũrĩa wakuumĩrĩire rĩrĩa woragĩra mũrũ wa maitũguo Esau.”

2 Kwoguo Jakubu akĩĩra andũ a mũciĩ wake, o hamwe na arĩa oothe maarĩ naake, atĩrĩ, “Eheriai ngai ng’eni iria mwĩ nacio; mwĩtheriei na mwĩhumbe nguo theru.

3 Nĩtũkuuma gũũkũ tũthiĩ Betheli ngaakĩre Ngai kĩgongoona. Ngai ũcio nĩ we wandeithirie rĩrĩa ndarĩ na thĩĩna na no we ũtũũraga hamwe na niĩ kũrĩa guothe thiaga.”

4 Kwoguo makĩnengera Jakubu ngai ng’eni iria maarĩ nacio na icũhĩ iria ciarĩ matũ maao. Naake, agĩcithika rungu rwa mũgandi ũrĩa warĩ hakuhĩ na Shekemu.

5 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa Jakubu na aariũ aake moohire rũgendo mathiĩ, Ngai agĩtũma andũ a matũũra marĩa mamarigicĩirie manyiitwo nĩ guoya, magĩkĩaga kũmarũmĩrĩra.

6 Jakubu na andũ aake nĩmaathiire magĩkinya Luzi bũrũriinĩ wa Kanaani. Luzi rĩu gwĩtagwo Betheli

7 Nĩakire kĩgongoona kũu, agĩgĩĩta kũndũ kũu Ngai wa Betheli, amu kũu nĩkuo Ngai aamuumĩrĩire rĩrĩa ooragĩra mũrũ wa nyina.

8 Naake Debora, mũreri wa Rebeka, agĩkua, agĩthikwo rungu rwa mũgandi warĩ mwena wa na kĩanda wa Betheli. Kwoguo mũtĩ ũcio ũgĩĩtwo “Mũgandi wa Maithori.”

9 Rĩrĩa Jakubu aacookire kuuma Mesopotamia, Ngai nĩamuumĩrĩire rĩngĩ akĩmũraathima.

10 Ngai nĩamwĩrire atĩrĩ, “Wee wĩtagwo Jakubu, no kuuma rĩu ũrĩĩtagwo Isiraeli.” Kwoguo Ngai akĩmũtua Isiraeli.

11 Ngai akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩ niĩ Ngai Mwene Hinya Wothe. Ciarana; nĩũgaatuĩka ithe wa ndũũrĩrĩ nyingĩ, o na ithe wa athamaki.

12 Nĩngũkũhe bũrũri ũyũ ũrĩa ndaheire Aburahamu na Isaaka, o na thuuthainĩ nĩngaũhe njiarwa ciaku.”

13 Thuutha wa ũguo, Ngai akĩmũtiga.

14 Naake Jakubu akĩhanda ihiga rĩa kĩririkano hau Ngai aamwarĩirie, akĩrĩitĩrĩria ndibei na maguta, akĩrĩamũra.

15 Kwoguo agĩtua handũ hau Betheli.

Rakeli gũkua

16 Jakubu na andũ aake nĩmoimire Betheli. Na rĩĩrĩ, marĩ o haraaya na Efiratha, ihinda rĩa Rakeli rĩa kũheeo mwana nĩrĩakinyire, naake akĩgĩa na thĩĩna wa gũciara.

17 Rĩrĩa ruwo rwa gũcĩara rwarĩ rũnene biũ, mũtumia ũrĩa wamũciarithagia akĩmwĩra atĩrĩ, “Rakeli, ndũgeetigĩre, waheeo kahĩĩ kangĩ.”

18 No rĩĩrĩ, Rakeli nĩgũkua aakuaga, no atanatuĩkana, agĩtua kaana kau Benoni, no ithe agĩgatua Benjamini.

19 Rakeli akua aathikirwo mũkĩrainĩ wa njĩra ya gũthiĩ itũũrainĩ rĩa Efiratha, rĩrĩa rĩu rĩĩtagwo Bethilehemu.

20 Jakubu nĩahandire ihiga rĩa kĩririkano, na nginya ũũmũũthĩ ihiga rĩu rĩtũire rĩonanagia mbĩĩrĩra ya Rakeli.

21 Jakubu nĩathiire na mbere na rũgendo, akĩamba hema yake mwena ũũrĩa ũngĩ wa mũnaara wa Ederi.

Aariũ a Jakubu

22 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa Jakubu aatũũraga bũrũriinĩ ũcio, Reubeni nĩakomire na Biliha ũrĩa warĩ mũtumia wa kũigwo wa ithe, na ithe akĩmenya ũndũ ũcio.

Jakubu aarĩ ithe wa aariũ ikũmi na eerĩ.

23 Aariũ a Lea maarĩ: Reubeni (irigithaathi rĩa Jakubu), Simeoni, Lawi, Juda, Isakaru, na Zebuluni.

24 Nao aariũ a Rakeli maarĩ: Josefu na Benjamini.

25 Nao aariũ a Biliha ndungata ya Rakeli ya mũirĩĩtu maarĩ Dani na Nafutali.

26 Nao aariũ a Zilipa ndungata ya Lea ya mũirĩĩtu maarĩ Gadi na Asheri. Aariũ acio a Jakubu maaciarĩirwo Mesopotamia.

Isaaka gũkua

27 Na rĩĩrĩ, Jakubu nĩathiire Mamure, hakuhĩ na Heburoni, kũrĩ ithe Isaaka. Heburoni nĩkuo Aburahamu na Isaaka maatũũraga tene marĩ ageni.

28 Isaaka aakuire e wa mĩaka igana na mĩrongo ĩnaana (180).

29 Aakuire e mũkũrũ mũno, na agĩthikwo nĩ aariũ aake Esau na Jakubu.

Njiarwa cia Esau

1 Ici nĩcio njiarwa cia Esau ũrĩa wĩtagwo na rĩĩtwa rĩngĩ Edomu.

2 Esau aahikĩĩtie atumia Akanaani na nĩ o: Ada, mwarĩ wa Eloni ũrĩa Mũhiti; na Oholibama, mwarĩ wa Ana mũrũwa Zibeoni ũrĩa Mũhivi;

3 na Basemathi mwarĩ wa Ishumaeli na nĩ mwarĩ wa nyina na Nebaiothi.

4 Ada aaciarire Elifazi, Basemathi agĩciara Reueli,

5 naake Oholibama agĩciara Jeushi, Jalamu na Kora. Aariũ acio oothe a Esau maaciarĩirwo bũrũriinĩ wa Kanaani.

6 Na rĩĩrĩ, Esau nĩakĩoire atumia aake, ciana ciake na andũ oothe a mũciĩ wake, o hamwe na mahiũ maake na indo ciothe iria aathũkũmĩĩte bũrũriinĩ wa Kanaani, akĩeherera mũrũ wa nyina Jakubu, agĩthiĩ bũrũri ũngĩ.

7 Oimire kuo nĩ tondũ kũrĩa we na Jakubu maatũũraga gũtiamaiganaga; maarĩ na mahiũ maingĩ, na matingĩakĩhotire gũthiĩ na mbere gũikara hamwe.

8 Kwoguo Esau agĩtũũra bũrũri ũrĩa wĩ irĩma wa Edomu.

9 Ici nĩcio njiarwa cia Esau, ithe wa Aedomu:

10-13 Mũtumia wa Esau ũrĩa wetagwo Ada aamũciarĩire mũũriũ ũmwe wetagwo Elifazi. Naake Elifazi aarĩ ithe wa aariũ ataano: Temani, Omari, Zefo, Gatamu na Kenazi. Naake Timina, ũrĩa warĩ mũtumia wa kũigwo wa Elifazi, agĩciara Amaleki.

Mũtumia wa Esau ũrĩa wetagwo Basemathi aamũciarĩire o mũũriũ ũmwe wetagwo Reueli. Naake Reueli aarĩ ithe wa aariũ ana: Nahathu, Zera, Shama na Miza.

14 Naake mũtumia wa Esau ũrĩa wetagwo Oholibama, ũrĩa warĩ mwarĩ wa Ana mũrũ wa Zibeoni, aamũciarĩire aariũ atatũ: Jeushi, Jalamu na Kora.

15 Ici nĩcio mbarĩ iria cioimire harĩ Esau. Mũrũ wa Esau wa mbere ũrĩa wetagwo Elifazi nĩ we warĩ ithe wa mbarĩ ya Temani, Omari, Zefo, Kenazi,

16 Kora, Gatamu, na Amaleki. Mbarĩ icio ciothe cioimĩĩte harĩ mũtumia wa Esau ũrĩa wetagwo Ada.

17 Mũrũ wa Esau ũrĩa wetagwo Reueli nĩ we warĩ ithe wa mbarĩ ya Nahathu, Zera, Shama, na Miza. Mbarĩ icio ciothe cioimĩĩte harĩ mũtumia wa Esau ũrĩa wetagwo Basemathi.

18 Ici nĩcio mbarĩ cia Esau na mũtumia wake Oholibama, mwarĩ wa Ana: Jeushi, Jalamu, na Kora.

19 Mbarĩ icio ciothe cioimĩĩte harĩ Esau.

Njiarwa cia Seiru

20-21 Andũ arĩa maatũũraga bũrũri wa Edomu kĩambĩrĩria magayanĩĩtio na mĩhĩrĩga ĩrĩa yarĩ ndĩra cia njiarwa ici cia Mũhori wetagwo Seiru: Lotani, Shobali, Zibeoni, Ana, Dishoni, Ezeri na Dishani.

22 Lotani aarĩ ithe wa mbarĩ ya Hori na ya Hemani. (Lotani aarĩ na mwarĩ wa nyina wetagwo Timina)

23 Shobali aarĩ ithe wa mbarĩ ya Alivani, Manahathu, Ebali, Shefo, na ya Onamu.

24 Zibeoni aarĩ ithe wa aariũ eerĩ: Aia na Ana. (Ũyũ nĩ Ana ũrĩa wonire ithima cia maaĩ mahiũ werũinĩ akĩrĩithia ndigiri cia ithe.)

25 Ana aarĩ ithe wa Dishoni na mũirĩĩtu wetagwo Oholibama.

26 Dishoni aarĩ ithe wa mbarĩ ya Hemudani, Eshibani, Ithirani, na ya Cherani.

27 Ezeri nĩ we warĩ ithe wa mbarĩ ya Bilihani, Zaavani, na ya Akani.

28 Dishani aarĩ ithe wa mbarĩ ya Uzu na ya Arani.

29-30 Ĩno nĩ yo mĩhĩrĩga ya Ahori arĩa me bũrũriinĩ wa Edomu: Lotani, Shobali, Zibeoni, Ana, Dishoni, Ezeri, na Dishani.

Athamaki a Edomu

31-39 Gũtaanagĩa athamaki bũrũriinĩ wa Isiraeli, athamaki aya nĩ o maathanaga bũrũriinĩ wa Edomu kũringana na ũrĩa marũmanĩrĩire:

Bela mũrũ wa Beori wa kuuma itũũra rĩa Dinihaba

Jobabu mũrũ wa Zera wa kuuma itũũra rĩa Bozira

Hushamu wa kuuma bũrũri wa Atemani

Hadadi mũrũ wa Bedadi wa kuuma itũũra rĩa Avithi

(nĩ we wahootire Amidiani mbaarainĩ ĩrĩa

yarũĩirwo bũrũriinĩ wa Moabi)

Samula wa kuuma itũũra rĩa Masireka

Shaulu wa kuuma itũũra rĩa Rehobothu, rũũĩinĩ rwa Farati

Baali Hanani mũrũ wa Akiboru

Hadadi wa kuuma itũũra rĩa Pau (mũtumia wake eetagwo Mehetabeli, mwarĩ wa Matiredi na mũcũkũrũ wa Mezahabu).

40-43 Esau nĩ we warĩ ithe wa mĩhĩrĩga ĩno ya Aedomu: Timina, Aliva, Jethethi, Oholibama, Ela, Pinoni, Kenazi, Temani, Mibizari, Magidieli, na Iramu. Kũrĩa o mũhĩrĩga watũũraga gwetanagio na rĩĩtwa rĩaguo.

Josefu na aariũ a ithe

1 Jakubu nĩathiire na mbere gũtũũra bũrũriinĩ wa Kanaani ũrĩa ithe aathaamĩire,

2 na rũũrũ nĩruo rũgano rwa mũciĩ wa Jakubu.

Josefu e mũndũ wa mĩaka ikũmi na mũgwanja aarĩithagia ng’ondu na mbũri cia ithe e hamwe na aariũ a ithe, na aariũ a atumia a kũigwo a ithe, nĩ o Biliha na Zilipa. Na rĩĩrĩ, Josefu nĩacuukaga aariũ a ithe meeka ũũru.

3 Na rĩĩrĩ, Jakubu nĩendeete Josefu makĩria ma ũrĩa eendeete aariũ acio angĩ aake, tondũ aamũciarĩĩte e mũkũrũ. Nĩamũtumĩire nguo ndaaya ng’emie.

4 No rĩĩrĩ, aariũ a ithe moona atĩ ithe nĩendeete Josefu makĩria ma ũrĩa aameendeete, nĩmaathũũrire Josefu ũguo atĩ matiamwaragĩria wega.

5 Hĩndĩ ĩmwe Josefu nĩarootire, na akĩĩra aariũ a ithe kĩrooto kĩu, nao magĩkĩrĩrĩria kũmũthũũra.

6 Aameerire atĩrĩ, “Tathikĩrĩriai ũrĩa ndĩrarootire:

7 ithuothe tũroohaga itĩĩa cia ngano twĩ mũgũnda, na rĩĩrĩ, gĩtĩĩa gĩakwa kĩrarũũgama kĩĩhandĩĩte, nacio cianyu iragĩthiũrũrũkĩria irakĩinamĩrĩra.”

8 Nao aariũ a ithe makĩmũũria atĩrĩ, “Ũgwĩciiria atĩ nĩũgũtuĩka mũthamaki ũtwathage?” Magĩkĩmũmena makĩria nĩ ũndũ wa irooto ciake, o na nĩ ũndũ wa ũrĩa aamacuukaga.

9 Ningĩ Josefu nĩarootire rĩngĩ, naake akĩĩra aariũ a ithe kĩrooto kĩu. Aameerire atĩrĩ, “Ndĩrarootire, ndĩroona riũa, mweri, na njata ikũmi na ĩmwe inyinamĩrĩire.”

10 O na nĩerire ithe kĩrooto kĩu na ithe akĩmũkũũma akĩmũũria atĩrĩ, “Kĩu nĩ kĩrooto kĩa mũthemba ũrĩkũ? Ũgwĩciiria atĩ maitũguo, aariũ a thooguo, o na niĩ tũgũũka tũkũinamĩrĩre?”

11 Aariũ a ithe nĩmaamũiguĩrĩire ũiru, no ithe nĩaikarire agĩciiragia ũhoro ũcio wothe.

Josefu kwendio na gũthiio naake Misiri

12 Hĩndĩ ĩmwe aariũ a ithe na Josefu nĩmaathiĩte gũkuhĩ na Shekemu kũrĩithia mahiũ ma ithe.

13 Jakubu akĩĩra Josefu atĩrĩ, “Nĩngwenda ũthiĩ Shekemu kũrĩa aariũ a thooguo mararĩithia.”

Josefu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ĩĩ nĩngũthiĩ.”

14 Ithe akĩmwĩra atĩrĩ, “Thiĩ ũkarore kana aariũ a thooguo marĩ o ro ho o wega o hamwe na mbũri; ũcooke ũũke ũnjĩĩre.” Kwoguo ithe akĩmũtũma kuuma gĩtuamba kĩa Heburoni.

Josefu nĩakinyire Shekemu,

15 na rĩrĩa oorũũraga kũu werũinĩ, mũndũ ũmwe akĩmuona akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ kĩĩ ũracaria?”

16 Naake akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ndĩracaria aariũ a baaba mararĩithia gũũkũ. No ũnjĩĩre kũrĩa marĩ?”

17 Naake mũndũ ũcio akĩmũcookeria atĩrĩ, “Nĩmoimĩĩte gũũkũ. Njiguire makiuga atĩ megũthiĩ Dothani.” Kwoguo Josefu agĩthiĩ gũcaria aariũ a ithe, akĩmakora Dothani.

18 Nao makĩmuona arĩ haraaya, na atanakinya harĩ o, magĩcookania ndundu mamũũrage.

19 Maakĩĩranire atĩrĩ, “Ũrĩa mũrooti ũrĩa.

20 Atĩrĩĩrĩ, rekeei tũmũũrage tũmũikie irima rĩmwe rĩa marima maya. Tũcooke tũthiĩ tuuge atĩ arĩirwo nĩ nyamũ ya gĩthaka, tũkĩone irooto ciake igaatuĩka atĩa.”

21 Rĩrĩa Reubeni aiguire ũrĩa moigaga agĩkĩgeria kũmũhonokia, akĩmeera atĩrĩ, “Rekeei tũtige kũmũũraga.

22 Mũikiei irima gũũkũ werũinĩ e muoyo.” Oigire ũguo o akĩenda kũmũhonokia acooke amũcookerie ithe.

23 Josefu akinya harĩa aariũ a ithe maarĩ, makĩmũruta nguo yake ĩrĩa ndaaya ng’emie,

24 magĩcooka makĩmuoya makĩmũikia irima rĩa gĩthima kĩahũĩte maaĩ.

25 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa maarĩaga makĩona gĩkundi kĩa Aishumaeli me rũgendoinĩ rwa kuuma Gileadi maroreete Misiri. Ngamĩĩra ciao nĩciakuuĩĩte indo nungi wega o hamwe na ũũkĩ wa manemane.

26 Juda agĩkĩĩra aariũ a ithe atĩrĩ, “ Tũkuona uumithio ũrĩkũ, tworaga mũrũ wa baaba na twage kuumbũra?

27 Rekeei tũmwendie kũrĩ Aishumaeli aya. Rekeei tũtige kũmũũraga amu we nĩ mũrũ wa baaba, na tũrĩ a mũthiimo ũmwe.” Aariũ a ithe nĩmaiguithanĩirie naake.

28 Rĩrĩa ahũũri mbiacara a kuuma Midiani maahĩtũkagĩra hau, aariũ a ithe makĩmũguucia kuuma irima makĩmwendia kũrĩ Aishumaeli icunjĩ cia betha mĩrongo ĩĩrĩ, nao makĩmũkuua makĩmũtwara Misiri.

29 Rĩrĩa Reubeni aacookire irimainĩ rĩa gĩthima agĩkora Josefu ndarĩ ho, agĩtembũranga nguo ciake nĩ ũndũ wa kĩeha.

30 Agĩcooka kũrĩ aariũ a ithe akĩmooria atĩrĩ, “Niĩ ngũrora na kũ, na mwanake ndarĩ irimainĩ?”

31 Nao magĩthĩnja mbũri, makĩrinda nguo ĩrĩa ya Josefu thakameinĩ ya mbũri ĩyo.

32 Magĩcooka magĩtwarĩra ithe nguo ĩyo makĩmũũria atĩrĩ, “Nguo ĩno tũroonire-rĩ, hiihi nĩ ya mũũrũguo?”

33 Nĩamĩmenyire na agĩkiuga atĩrĩ, “Ĩĩ ĩno nĩ nguo yake! Nyamũ ya gĩthaka nĩ yo ĩramũrĩire. Nĩ ma rĩu Josefu ndarĩ ho!”

34 Jakubu nĩatembũrangire nguo ciake nĩ kĩeha, na akĩyoha nguo ya ikũnia njohero agĩcakaĩra mũũrũwe matukũ maingĩ.

35 Ciana ciake ciothe cia aanake na cia airĩĩtu nĩciageririe kũmũũmĩrĩria, nowe akĩrega kũũmĩrĩrio agĩciĩra atĩrĩ, “Niĩ ngaikũrũka kũrĩa akuũ mathiaga o ngĩcakayagĩra mũrũ wakwa.” Kwoguo agĩthiĩ na mbere gũcakaĩra mũũrũwe Josefu.

36 Na rĩĩrĩ, Amidiani makinya Misiri meendirie Josefu kũrĩ Potifaru, ũmwe wa atongoria a mũthamaki wa Misiri, warĩ mũnene wa arangĩri.

Juda na Tamaru

1 Na rĩĩrĩ, ihinda rĩu Juda agĩtiga aariũ a ithe agĩthiĩ kwĩ mũndũ wetagwo Hira, warĩ wa kuuma itũũra rĩa Adulamu.

2 Na e kũu nĩonanire na mũirĩĩtu Mũkanaani mwarĩ wa Shua, akĩmũhikia.

3 Mũirĩĩtu ũcio nĩamũciarĩire kaana ga kahĩĩ agĩgatua Eri.

4 Nĩacookire akĩgĩa nda rĩngĩ agĩciara kaana ga kahĩĩ agĩgatua Onani.

5 Thuutha ũcio agĩciara kaana kangĩ ga kahĩĩ agĩgatua Shela. Kahĩĩ kau gagĩciarwo Juda aarĩ Akizibu.

6 Na rĩĩrĩ, Juda nĩagũrĩire mũũriũ wa irigithaathi Eri mũtumia wetagwo Tamaru.

7 Mĩtugo ya Eri yarĩ mĩũru, na ĩgĩkĩraakaria MWATHANI, na kwoguo MWATHANI akĩmũũraga.

8 Juda nĩakĩĩrire mũrũ wa nyina na Eri ũrĩa wetagwo Onani atĩrĩ, “Thiĩ ũgakome na mũtumia ũcio ũratigirwo nĩ mũrũ wa maitũguo, nĩ geetha mũrũ wa maitũguo agĩe na njiarwa.”

9 No rĩĩrĩ, Onani nĩamenyire atĩ ciana icio itigaatuĩka ciake, na kwoguo rĩrĩa akoma na mũtumia ũcio wa mũrũ wa nyina, agaita hinya wake thĩ nĩ geetha mũrũ wa nyina ndakaanagĩe na njiarwa.

10 Ũndũ ũcio eekaga nĩwaraakaririe MWATHANI, o naake MWATHANI akĩmũũraga.

11 Juda agĩkĩĩra Tamaru mũtumia wa mũũrũwe atĩrĩ, “Cooka gwa thooguo nginya rĩrĩa mũũriũ wakwa Shela akaagimara.” Aamwĩrire ũguo tondũ nĩetigagĩra o naake Shela ahota kũũragwo ta aariũ a nyina. Kwoguo Tamaru agĩcooka gwa ithe.

12 Thuutha wa matukũ manyiinyi mũtumia wa Juda ũrĩa warĩ mwarĩ wa Shua agĩkua. Na rĩĩrĩ, Juda aaniina matukũ ma gũcakaya, we na mũraata wake wetagwo Hira wa kuuma Adulamu makĩerekera Timina kũrĩa ng’ondu ciake cienjagĩrwo.

13 Tamaru nĩerirwo nĩ mũndũ atĩ ithe wa mũthuuriwe eerekeire Timina kwenja ng’ondu ciake.

14 Kwoguo Tamaru akĩruta nguo iria eehumbĩĩte cia kuonania atĩ we aarĩ mũtumia wa ndigwa, agĩĩkĩra ingĩ, agĩcooka akĩĩhumbĩra ũthiũ na cuka, agĩthiĩ kĩhingoinĩ kĩa Enaimu, itũũra rĩarĩ njĩrainĩ ya gũthiĩ Timina. Eekire ũguo nĩ ũndũ nĩamenyaga wega atĩ Shela, mũũriũ ũrĩa mũnyiinyi biũ wa Juda, nĩatuĩkĩĩte mũgima, na nĩagirĩĩtio amũhikie.

15 Rĩrĩa Juda aamuonire, eeciiririe atĩ nĩ mũmaraaya, amu Tamaru nĩehumbĩrĩĩte ũthiũ.

16 Nĩagĩthiire harĩ we mũkĩrainĩ wa njĩra akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũka ngakome nawe.” (Akĩmwĩra ũguo ndamenyaga atĩ nĩ mũtumia wa mũũrũwe.)

Naake akĩmũũria atĩrĩ, “Ũkũũhe kĩ nĩguo ũkome na niĩ?”

17 Naake Juda akĩmũcookeria atĩrĩ, “Nĩngũneana kabũri kamwe kuuma rũũruinĩ rwakwa ũreeherwo.”

Naake Tamaru akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩngwĩtĩkĩra angĩkorwo nĩũkũũnengera kĩndũ gĩa gwĩkũũra kĩrĩa ngũikara nakĩo nginya rĩrĩa ũkaaneana kabũri kau.”

18 Naake Juda akĩmũũria atĩrĩ, “Ũkwenda ngũnengere kĩ ũikare nakĩo nginya hĩndĩ ĩyo?”

Naake akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ndigĩra gĩcũhĩ kĩu kĩ na rĩĩtwa rĩaku na kĩrengeeri gĩakĩo, na rũthanju rũu ũkuuĩĩte.” Naake Juda akĩmũnengera, agĩkoma na Tamaru, naake akĩgĩa nda.

19 Nĩakĩinũkire mũciĩ akĩruta cuka ũrĩa ehumbĩrĩĩte naguo ũthiũ, na akĩruta nguo icio eekĩrĩĩte, agĩĩkĩra nguo iria eehumbaga cia kuonania atĩ we aarĩ mũtumia wa ndigwa.

20 Rĩrĩa Juda aatũmire Hira atwarĩre mũtumia ũcio kabũri, naake amũnengere indo icio aamũtigĩire, Hira ndamuonire.

21 Nĩoririe andũ amwe a kũu Enaimu atĩrĩ, “Mũmaraaya ũrĩa ũraarĩ haaha mũkĩrainĩ wa njĩra-rĩ, e kũ?”

Nao makĩmũcookeria atĩrĩ, “Haaha hatirĩ haakorwo mũmaraaya.”

22 Nĩagĩcookire kũrĩ Juda akĩmwĩra atĩrĩ, “Ndinamuona, na andũ a kũu manjĩĩrire atĩ hau hatirĩ haakorwo mũmaraaya.”

23 Juda agĩkiuga atĩrĩ, “Reke aikare na indo icio, amu tũtikwenda andũ matũthekerere. Niĩ nĩndĩrakũnengerire kabũri gaaka ũmũtwarĩre, no ndũnamũkora.”

24 Mĩeri ĩtatũ yathira, Juda aakĩĩrwo atĩrĩ, “Tamaru, ũrĩa mũtumia wa mũũrũguo, atũũraga ahũũraga ũmaraaya na rĩu e na nda.”

Juda akiuga atĩrĩ, “Muumiei nja agacinwo!”

25 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa oimagio nja, agĩgĩtũmanĩra ithe wa mũthuuriwe akeerwo atĩrĩ, “Nda ĩno ndĩ nayo nĩ ya mũndũ ũrĩa mwene indo ici. Rora gĩcũhĩ gĩĩkĩ kĩ na rĩĩtwa na kĩrengeeri gĩakĩo, o na rũthanju, wone nĩ cia ũ.”

26 Juda agĩcimenya agĩkiuga atĩrĩ, “Mũtumia ũyũ ndahĩtĩĩtie, nĩ niĩ hĩtĩĩtie. Nĩndaagire kũmũnengera mũrũ wakwa Shela amũhikie.” Juda ndacookire gũkoma naake rĩngĩ.

27 Ihinda rĩake rĩa kũgĩa mwana rĩakinya, nĩkwamenyekire atĩ egũciara mahatha.

28 Na rĩrĩa aaciaraga, kaana kamwe gakĩruta guoko; naake mũtumia ũrĩa wamũciarithagia akĩoya karũrigi gatuune agĩkooha guoko akiuga atĩrĩ, “Gaaka nĩ ko irigithaathi.”

29 No kahĩĩ kau gagĩcookia guoko na thĩinĩ, mũrũ wa nyina akiuma mbere. Naake mũtumia ũcio wamũciarithagia akiuga atĩrĩ, “Tuuge ũguo nĩguo wee ũkũhatĩkana ũkoima!” Gagĩtuuo Perezu.

30 Naake mũrũ wa nyina agĩcooka agĩciarwo e na rũrigi rũtuune guoko, agĩtuuo Zera.

Josefu na mũtumia wa Potifaru

1 Atĩrĩĩrĩ, Aishumaeli maatwarire Josefu Misiri makĩmwenderia Potifaru, ũmwe wa atongoria a mũthamaki wa Misiri, warĩ mũnene wa arangĩri.

2 MWATHANI aarĩ hamwe na Josefu, na nĩagĩtũmire agaacĩre. Agĩtũũra kwa mũnene ũcio wake Mũmisiri,

3 ũrĩa o naake wonaga atĩ MWATHANI aarĩ hamwe na Josefu, na nĩagĩtũmaga ũrĩa wothe Josefu eekaga ũgaacire.

4 Kwoguo Potifaru nĩakenirio nĩ Josefu, na agĩkĩmũtua wa kũmũtungatagĩra we mwene, o na akĩmũtua mũnene wa mũciĩ wake na wa indo ciake ciothe.

5 Kuuma hĩndĩ ĩyo, MWATHANI akĩraathima mũciĩ o hamwe na indo cia Mũmisiri ũcio iria ciarĩ mũciĩ na iria ciarĩ mĩgũndainĩ nĩ ũndũ wa Josefu.

6 Kwoguo Potifaru akĩnengera Josefu wĩra wa kũrũmbũyania na indo ciake ciothe; we ndarĩ ũndũ aarũmbũyanagia naguo tiga o irio cia nda yake.

Josefu aarĩ mũndũ wonekaga e na kĩũga kĩega, na aarĩ mũthaka.

7 Thuutha wa matukũ manyiinyi, mũtumia wa mwathi wake, akĩambĩrĩria kwĩrirĩria Josefu, agĩkĩmwĩra atĩ akome naake.

8 No Josefu akĩrega akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathi wakwa, ndarũmbũyanagia na ũndũ o na ũrĩkũ wa mũciĩ tondũ ndĩ gũũkũ. Nĩanduĩte nũmbũyanagie na indo ciake ciothe.

9 Niĩ-rĩ, ndĩ na ũnene wothe mũciĩinĩ ũyũ o ta ũrĩa we mwene e naguo, na ndarĩ kĩndũ o na kĩmwe angirĩĩtie tiga o wee wiki tondũ wĩ mũtumia wake. Rĩu-rĩ, no njĩke ũndũ wa waganu ta ũcio, na ndiĩhie mbere ya Ngai?”

10 Na rĩĩrĩ, o na gũtuĩka mũtumia ũcio nĩaringagĩrĩria Josefu mũthenya o mũthenya, Josefu ndeetĩkĩrire kũmũkuhĩhĩria kana gũkoma naake.

11 No rĩĩrĩ, mũthenya ũmwe Josefu nĩathiire nyũmba kũruta wĩra wake, na kũu nyũmba thĩinĩ gũtiarĩ mũruti ũngĩ wa wĩra.

12 Mũtumia ũcio akĩmũnyiita nguo, akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũka ũkome na niĩ.” No Josefu akĩũra akiuma nja, agĩtiga mũtumia ũcio anyiitĩĩte nguo ĩyo yake.

13 Rĩrĩa mũtumia ũcio oonire atĩ Josefu nĩora atiga nguo yake,

14 agĩĩta ndungata ciake iria ciamũtungatagĩra kũu nyũmba agĩciĩra atĩrĩ, “Taroraai muone ũrĩa Mũhibirania ũrĩa mũthuuri wakwa aatũreeheire gũũkũ mũciĩ atũnyararĩĩte! Atoonya gwakwa, ageria kũũnyiita na hinya, na niĩ ndathanda mbu.

15 Aigua ndathanda mbu, oora oima nja, andiga nyiitĩĩte nguo yake.”

16 Mũtumia ũcio agĩkĩiga nguo ĩyo nginya rĩrĩa mũnene wa Josefu ookire.

17 Agĩkĩmũhe ũhoro ũcio ta ũũ: “Ndungata ĩrĩa ya Mũhibirania wareehire gũũkũ, ĩgũũkĩĩte kũrĩa ngomaga gũũthaakia.

18 Rĩrĩa thandire mbu, yora yoima nja yandiga nyiitĩĩte nguo ĩno ya yo.”

19 Na rĩĩrĩ, rĩrĩa mũnene wa Josefu aiguire ũhoro ũcio aaheirwo nĩ mũtumia wake, akĩraakara mũno.

20 Agĩkĩnyiita Josefu akĩmũikia njeera kũrĩa oohwo a mũthamaki maikagio, agĩikara kuo.

21 No MWATHANI aarĩ hamwe na Josefu, agĩkĩmũraathima, na kwoguo mũrangĩri wa njeera nĩakenirio nĩ Josefu.

22 Mũnene wa njeera agĩgĩtua Josefu mũnene wa oohwo acio angĩ oothe, na mũrori wa maũndũ moothe marĩa meekagwo kũu njeera.

23 Mũnene wa njeera ndabataragio nĩkũrora ũndũ o na ũrĩkũ ũrĩa wehokeirwo Josefu, amu MWATHANI aarĩ hamwe na Josefu, na nĩatũmaga agaacĩre maũndũinĩ moothe marĩa eekaga.

Josefu gũtaũra irooto cia oohwo

1 Thuutha ũcio, mũtwarĩri mũthamaki wa Misiri gĩa kũnyua na mũnene wa arugi mĩgate makĩhĩtĩria mũthamaki.

2 Mũthamaki nĩaraakaririo nĩ anjaama acio eerĩ,

3 akĩmaikia njeera ĩrĩa yarĩ nyũmba kwa mũnene wa arangĩri, o kũrĩa Josefu aarĩ.

4 Mũnene wa arangĩri agĩgĩtua Josefu wa kũmatungatagĩra, nao magĩgĩikara njeera kwa ihinda inene.

5 Na rĩĩrĩ, ũtukũ ũmwe me kũu njeera mũtwarĩri mũthamaki wa Misiri gĩa kũnyua na mũmũrugĩri mĩgate nĩmaarootire o mũndũ kĩrooto gĩake, na o kĩrooto kĩarĩ na ũrĩa kĩoigaga.

6 Rĩrĩa Josefu ookire kũrĩ o kĩrooko, akĩona andũ acio eerĩ me na kĩeha,

7 akĩmooria atĩrĩ, “Mũroonekana mwĩ na kĩeha ũguo nĩkĩ?”

8 Nao makĩmũcookeria atĩrĩ, “Tũrarootire o mũndũ kĩrooto gĩake, na gũũkũ gũtirĩ mũndũ wa gũtũtaũrĩra irooto icio.”

Naake Josefu akĩmeera atĩrĩ, “Na githĩ Ngai ti we ũheanaga ũhoti wa gũtaũra irooto? Ndamũthaitha tanjĩĩraai irooto icio.”

9 Mũnene wa atwarĩri mũthamaki gĩa kũnyua akĩmwĩra atĩrĩ, “Kĩrootoinĩ gĩakwa ndĩroonire mũthabibũ mbere yakwa

10 wĩ na honge ithatũ. Rĩrĩa ũrarutire mahuti, kĩro kĩroimĩra, na imanjika cia thabibũ irerua.

11 Ndĩranyiitĩĩte gĩkombe kĩa mũthamaki na mooko, na kwoguo ndirooya thabibũ icio ndĩracihihĩra gĩkombeinĩ kĩu gĩake ndĩramũnengera.”

12 Josefu akĩmwĩra atĩrĩ, “Kĩrooto kĩu kĩroiga ũũ: honge icio ithatũ nĩ mĩthenya ĩtatũ.

13 Thuutha wa mĩthenya ĩtatũ, mũthamaki nĩegũkuohera, akũrekererie, na agũcookie wĩrainĩ waku. Ũrĩmũnengagĩra gĩkombe gĩake o ta ũrĩa wamũnengagĩra rĩrĩa warĩ mũmũtwarĩri gĩa kũnyua.

14 Na rĩĩrĩ, maũndũ maaku maagĩra-rĩ, ndagũthaitha ũkandirikana ũnjiguĩre tha, ũnjarĩrĩrie kũrĩ mũthamaki nĩ geetha ndutwo gũũkũ njeera.

15 Amu niĩ, nĩkũiywo ndaiyirwo kuuma bũrũri wa Ahibirania, na o na gũũkũ Misiri ndirĩ ũndũ ndeekĩĩte wa gũtũma njikio njeera.”

16 Rĩrĩa mũnene wa arugi mĩgate aiguire mũtaũrire wa kĩrooto kĩu warĩ mwega, akĩĩra Josefu atĩrĩ, “Na niĩ nĩndĩrarootire ũũ: Ndĩrakuuĩĩte ikabũ ithatũ cia mĩgate na mũtwe.

17 Gĩkabũ kĩrĩa kĩraarĩ igũrũ biũ nĩkĩo kĩraarĩ na mĩgate ya mĩthemba yothe ya kũrĩĩo nĩ mũthamaki, nacio nyoni nĩkũrĩa irarĩaga mĩgate ĩyo.”

18 Naake Josefu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Kĩrooto kĩu gĩaku kĩroiga ũũ: ikabũ icio ithatũ nĩ mĩthenya ĩtatũ.

19 Thuutha wa mĩthenya ĩtatũ, mũthamaki nĩegũkũrekereria, no aathane ũtinio mũtwe! Acooke agũcuurie mũtĩinĩ, nacio nyoni irĩe nyama cia mwĩrĩ waku.”

20 Na rĩĩrĩ, mũthenya wa gatatũ kuuma hĩndĩ ĩyo warĩ wa gũkũngũĩra gũciarwo kwa mũthamaki, naake agĩgĩthondekera njaama ciake ciothe iruga. Agĩcooka akĩrekereria mũnene wa amũtwarĩri gĩa kũnyua na mũnene wa amũrugĩri mĩgate makĩreehwo mbere ya njaama ciake.

21 Naake agĩcookia mũnene wa amũtwarĩri gĩa kũnyua wĩra ũrĩa warĩ wake,

22 no mũnene wa amũrugĩri mĩgate akĩmũcuuria mũtĩ igũrũ. Gwekĩkire o ta ũrĩa Josefu aamataũrĩire irooto ciao.

23 No rĩĩrĩ, mũnene ũcio wa atwarĩri mũthamaki gĩa kũnyua ndacookire kũririkana Josefu; aariganĩirwo nĩ we biũ.

Josefu gũtaũra irooto cia mũthamaki

1 Thuutha wa mĩaka ĩĩrĩ, mũthamaki nĩarootire, akĩona arũũgamĩĩte rũteereinĩ rwa rũũĩ rwa Nailo,

2 na kũu rũũĩinĩ gũkiumĩra ng’ombe mũgwanja nyoroku na noru, ikĩambĩrĩria kũrĩa nyeki.

3 Nĩhaacookire hakiumĩra ng’ombe ingĩ mũgwanja hĩnju mũno o nginya ikoimĩria mahĩndĩ. Nacio ikĩrũũgama hau haarĩ ng’ombe icio ingĩ rũteereinĩ rwa rũũĩ,

4 ikĩrĩa ng’ombe iria ciarĩ nyoroku na noru. Hĩndĩ ĩyo mũthamaki akĩgurumũka kuuma toro.

5 Nĩacookire akĩhĩtwo nĩ toro rĩngĩ akĩroota kĩrooto kĩngĩ kĩahaanaga ta ũũ: nĩonire ngira mũgwanja cia ngano njega mũno ciyũire ngano ikũrĩĩte kamũtĩinĩ kamwe ka ngano.

6 Thuutha wacio nĩacookire akĩona ngira ingĩ mũgwanja, hinyaru na icinĩĩtwo nĩ rũhuuho rwa werũ, igĩkũra.

7 Ngira icio mũgwanja hinyaru ikĩmeria iria ciarĩ njega na njiyũru. Mũthamaki akĩgurumũka kuuma toro, na akĩmenya atĩ nĩkũroota aarootaga.

8 Na rĩĩrĩ, rũũciinĩ nĩamakĩĩte, na kwoguo agĩtũmana gũgeetwo ago oothe na andũ arĩa oothe oogĩ a Misiri. Agĩkĩmeera irooto icio ciake, no gũtirĩ o na ũmwe wahotire kũmũtaũrĩra ũrĩa cioigaga.

9 Naake mũnene wa atwarĩri mũthamaki gĩa kũnyua akĩĩra mũthamaki atĩrĩ, “Ũũmũũthĩ nĩndaririkana mahĩtia maakwa.

10 Rĩrĩa niĩ na mũnene wa akũrugĩri mĩgate twakũraakarĩĩtie ũgĩtũikia njeera kwa mũnene wa arangĩri-rĩ,

11 ũtukũ ũmwe, ithuerĩ nĩtwarootire o mũndũ kĩrooto kĩarĩ na ũrĩa kĩoigaga.

12 Kũu twarĩ, nĩkwarĩ Mũhibirania mwĩthĩ, warĩ ndungata ya mũnene wa arangĩri. Twamwĩra irooto icio ciitũ nĩatũtaũrĩire ũrĩa cioigaga o mũndũ kũringana na kĩrooto gĩake.

13 Na o ta ũrĩa aatũtaũrĩire noguo gwatuĩkire; nĩwanjokirie wĩrainĩ wakwa, no mũnene wa akũrugĩri mĩgate ũgĩathana aitwo.”

14 Mũthamaki nĩatũmanĩire Josefu ageetwo, naake agĩkĩreehwo narua mũno kuuma njeera. Arĩĩkia kwenja nderu na gwĩkĩra nguo ingĩ, agĩũka mbere ya mũthamaki.

15 Mũthamaki agĩkĩmwĩra atĩrĩ, “Ndĩrarootire, na gũtirĩ mũndũ ũhoteete gũtaũra ũrĩa kĩrooto kĩu kĩroigaga. Nĩnjĩrĩĩtwo atĩ wee ũngĩigua ũrĩa mũndũ arooteete, no ũmũtaũrĩre.”

16 Josefu akĩmũcookeria atĩrĩ, “Ti niĩ ndaũraga, no Ngai nĩegũkũhe ũtaũri mwega.”

17 Mũthamaki agĩkĩĩra Josefu atĩrĩ, “Ndĩrarootire ndĩroona ndũũgamĩĩte rũteereinĩ rwa rũũĩ rwa Nailo,

18 nacio ng’ombe mũgwanja noru na nyoroku iroimĩra rũũĩinĩ, irambĩrĩria kũrĩa nyeki.

19 Thuutha ũcio, ng’ombe ingĩ mũgwanja hĩnju o nginya mahĩndĩ makoimĩra, nacio iroimĩra. Niĩ ndirĩ ndoona ng’ombe ta icio bũrũriinĩ wothe wa Misiri.

20 Ng’ombe iria hĩnju irooka irarĩa icio iraarĩ noru.

21 No rĩĩrĩ, o na ciacirĩa, gũtirĩ mũndũ ũngĩramenyire atĩ nĩirĩĩte tondũ iraarĩ njũru o ta ũrĩa irahaanaga itanacirĩa. Hĩndĩ ĩyo ndĩragurumũka kuuma toro.

22 Ningĩ nĩndĩrarootire ndĩroona ngira mũgwanja njega cia ngano i njiyũru igikũra kamũtĩinĩ kamwe ka ngano.

23 Ndĩracooka ndĩroona ngira ingĩ mũgwanja nyũmanĩrĩru, hinyaru na icinĩĩtwo nĩ rũhuuho rwa werũ, igĩkũra.

24 Ngira icio iraarĩ hinyaru irameria icio iraarĩ njega. Nĩnjĩrĩĩte ago irooto icio na gũtirĩ o na ũmwe ũhoteete kũndaũrĩra ũrĩa iroiga.”

25 Josefu akĩĩra mũthamaki atĩrĩ, “Irooto icio cierĩ iraaria ũhoro ũmwe, Ngai nĩakũguũrĩirie ũrĩa egwĩka.

26 Ng’ombe icio noru mũgwanja nĩ mĩaka mũgwanja, na o na ngira icio mũgwanja njega no mĩaka mũgwanja; cierĩ iroiga o ũndũ ũmwe.

27 Ng’ombe icio hĩnju i na mahĩndĩ moimĩru iracookire iroimĩra, o hamwe na ngira icio ingĩ mũgwanja hinyaru na icinĩĩtwo nĩ rũhuuho rwa werũ, nĩ mĩaka mũgwanja ya ng’aragu.

28 No ta ũrĩa ngwĩrire; Ngai nĩakũguũrĩirie ũrĩa egwĩka.

29 Atĩrĩĩrĩ, nĩgũgũkorwo na mĩaka mũgwanja ya bũũthi thĩinĩ wa bũrũri wothe wa Misiri,

30 no thuutha wa ũguo nĩgũgaakorwo na mĩaka ĩngĩ mũgwanja ya ng’aragu, na mĩaka yothe ya bũũthi nĩkaariganĩra, amu ng’aragu nĩgaathũũkia bũrũri wothe wa Misiri.

31 Mĩaka ĩyo ya bũũthi ĩkaariganĩra o biũ, tondũ ng’aragu ĩrĩa ĩgooka ĩgaakorwo ĩ nene mũno.

32 Ũhoro wa gũcookera kĩrooto gĩaku na njĩra ĩngĩ nĩwakuonania atĩ ũcio nĩ ũndũ Ngai ahaarĩirie, na nĩegũtũma wĩkĩke o narua.

33 “Kwoguo no mũhaka ũthuure mũndũ mũũgĩ na wĩ na ũmenyo ũmũtue mũrori wa bũrũri.

34 Ningĩ no mũhaka ũthuure anjaama angĩ akuoyaga gĩcunjĩ kĩmwe gĩa ithaano kĩa magetha ma bũrũri wa Misiri mĩaka ĩyo mũgwanja ya bũũthi.

35 Meere moonganie irio icio ciothe mĩaka ĩyo ya bũũthi ĩrooka, na ũmaathe maciige matũũrainĩ na macirangagĩre.

36 Irio icio igaakorwo irĩ mũthiithũ wa andũ a bũrũri wa mĩaka ĩyo ĩngĩ mũgwanja ya ng’aragu ĩrĩa ĩgooka bũrũriinĩ wa Misiri. Weka ũguo andũ matikaahũũta.”

Josefu gũtuuo barũũthi wa Misiri

37 Mũthamaki na njaama ciake magĩkĩigua ũhoro ũcio ũrĩ mwega.

38 Naake mũthamaki agĩgĩciĩra atĩrĩ, “Gũtirĩ hĩndĩ tũkoona mũndũ ũngĩ mwega gũkĩra Josefu, mũndũ wĩ na roho wa Ngai thĩinĩ wake.”

39 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩkĩĩra Josefu atĩrĩ, “Ngai nĩakuoneetie maũndũ macio, kwoguo hatirĩ nganja gũtirĩ mũndũ ũngĩ wĩ na ũũgĩ na ũmenyo gũgũkĩra.

40 Nĩngũgũtua mũrori wa bũrũri wakwa, na andũ aakwa oothe marĩĩkaga ũrĩa wathana. Gũũkũ gũtirĩ mũndũ ũngĩ ũgũkorwo e mũnene gũgũkĩra tiga o niĩ.

41 Rĩu nĩndagũtua barũũthi wa bũrũri wothe wa Misiri.”

42 Mũthamaki wa Misiri akĩruta gĩcũhĩ kĩ na rĩĩtwa rĩake kĩara, agĩgĩĩkĩra Josefu kĩara. Agĩcooka akĩmũhumba nguo njega ya gataani, na akĩmwĩkĩra mũgathĩ wa thahabu ngingo.

43 Agĩcooka akĩmũhe ngaari ya mbarathi ya kũmũũkua ĩrĩa yarĩ ya keerĩ kuuma harĩ ya mũthamaki wa Misiri, na amũrangĩri magĩthiĩ mbere yake makĩanagĩrĩra atĩrĩ, “Eheraai njĩra! Eheraai njĩra!” Ũguo nĩguo Josefu aatuirwo barũũthi wa bũrũri wothe wa Misiri.

44 Ningĩ mũthamaki wa Misiri akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩ niĩ mũthamaki wa Misiri, na gũtirĩ mũndũ ũkooya guoko na igũrũ kana akinyũkie wee ũteetĩkĩrĩĩte.”

45 Mũthamaki wa Misiri agĩcooka akĩmũhe rĩĩtwa Zafenathi Panea, na akĩmũhe Asenathi, mwarĩ wa Potifera mũthĩnjĩri ngai itũũrainĩ rĩa Heliopoli atuĩke mũtumia wake. Ũguo nĩguo Josefu aatuĩkire barũũthi bũrũriinĩ wothe wa Misiri.

46 Josefu aarĩ wa mĩaka mĩrongo ĩtatũ rĩrĩa aambĩrĩirie gũtungata mũthamaki wa Misiri. Josefu agĩkiuma kũu kwa mũthamaki wa Misiri, agĩthiũrũrũka bũrũri wothe wa Misiri.

47 Mĩakainĩ ĩyo mũgwanja ya bũũthi, bũrũri ũgĩkorwo na irio nyingĩ mũno.

48 Naake Josefu nĩacicookanagĩrĩria agaciiga matũũrainĩ marĩa manene. Aigaga o itũũrainĩ irio cia kuuma mĩgũndainĩ ĩrĩa yarĩ hakuhĩ narĩo.

49 Nĩkwagĩire na irio nyingĩ o nginya Josefu akĩremwo nĩgũcithima rĩngĩ; ciarĩ nyingĩ o ta mũthanga wa iriainĩ.

50 Mbere ya ng’aragu, Josefu nĩaciarĩirwo aariũ eerĩ nĩ mũtumia ũcio wake wetagwo Asenathi.

51 Wa mbere aaciarwo nĩoigire atĩrĩ, “Ngai nĩatũmĩĩte ndiganĩrwo nĩ mĩnyamaarĩko yakwa yothe na ndiganĩrwo nĩ andũ aitũ.” Kwoguo akĩmũtua Manase.

52 Wa keerĩ aaciarwo akiuga atĩrĩ, “Ngai nĩaheete ciana ndĩ bũrũriinĩ wa mathĩĩna maakwa.” Kwoguo akĩmũtua Efiraimu.

53 Mĩaka mũgwanja ya bũũthi bũrũriinĩ wa Misiri nĩyathirire

54 na mĩaka mũgwanja ya ng’aragu ĩkĩambĩrĩria o ta ũrĩa Josefu oigĩĩte. Mabũrũri marĩa mangĩ moothe nĩmaagĩire na ng’aragu, no rĩĩrĩ, Misiri guothe kwarĩ na irio.

55 Rĩrĩa Amisiri maambĩrĩirie kũhũũta, nĩmaakaĩire mũthamaki wa Misiri amahe irio, naake akĩmeera atĩ mathiĩ kwĩ Josefu na meeke o ũrĩa ekũmeera.

56 Ng’aragu ĩgĩkĩneneha bũrũri wothe wa Misiri, na kwoguo Josefu akĩhingũra makũmbĩ moothe, akĩambĩrĩria kwenderia andũ a Misiri irio.

57 Andũ nĩmookaga Misiri kuuma thĩ yothe kũgũra irio kuuma kũrĩ Josefu, amu ng’aragu nĩyaneneheete kũndũ guothe.